Các cột mốc phát triển của trẻ về lời nói và ngôn ngữ ba mẹ cần biết

Độ tuổi mà trẻ bắt đầu học nói cũng như bắt đầu bập bẹ chữ đầu tiên có thể khác nhau. Bài viết này sẽ cung cấp cho ba mẹ những kiến thức cần thiết về cột mốc phát triển và tật chậm nói ở trẻ.

Đa số bé có thể bập bẹ "mẹ mẹ" và "ba ba" trước khi bước vào ngày sinh nhật đầu tiên của bé, và hầu hết trẻ mới biết đi có thể nói khoảng 20 từ khi bé được 18 tháng tuổi. Nhưng chuyện gì xảy ra nếu một em bé 2 tuổi chưa thể nói chuyện với ba mẹ hoặc chỉ biết ghép hai từ lại với nhau?

Lời nói và ngôn ngữ khác nhau như thế nào?

Ba mẹ biết không, chúng ta có thể hiểu sơ rằng, lời nói là cách diễn đạt bằng lời của ngôn ngữ, bao gồm cả phát âm (cách âm thanh và từ ngữ được hình thành). Trong khi đó ngôn ngữ là toàn bộ hệ thống cho và nhận thông tin một cách có ý nghĩa. Đó là sự thấu hiểu thông qua giao tiếp - bằng lời nói, không lời nói và bằng văn bản.

Khi nào có thể kết luận rằng một em bé có tật chậm nói hay chậm phát triển ngôn ngữ?

Vấn đề về lời nói và ngôn ngữ khác nhau, nhưng thường chồng chéo. Ví dụ như:

Một em bé chậm phát triển ngôn ngữ có thể phát âm tốt các từ nhưng chỉ có thể ghép hai từ lại với nhau.

Một đứa trẻ chậm nói có thể sử dụng các từ và cụm từ để diễn đạt ý tưởng nhưng khó hiểu.

cac-cot-moc-phat-trien-cua-tre-ve-loi-noi-va-ngon-ngu-ba-me-can-biet-h1

Các cột mốc phát triển bình thường của trẻ về lời nói và ngôn ngữ

Các giai đoạn phát triển lời nói và ngôn ngữ giống nhau cho tất cả trẻ em theo quy ước quốc tế, nhưng độ tuổi chính xác phát triển của bé có thể khác nhau rất nhiều.

Mỗi khi mẹ đưa bé đi khám định kì, các bác sĩ sẽ kiểm tra xem trẻ có phát triển đúng theo các cột mốc hay không?

Trước 12 tháng

Vào ngày sinh nhật đầu tiên, em bé có thể sử dụng giọng nói của mình để mô tả về môi trường xung quanh bé. Em bé có thể nói một cách ngọng nghịu, bập bẹ rất dễ thương là giai đoạn đầu của sự phát triển lời nói. Vào khoảng 9 tháng, các bé bắt đầu xâu chuỗi các âm thanh lại với nhau, sử dụng các âm điệu nói khác nhau và nói các từ như "mẹ mẹ" và "ba ba" (mà không thực sự hiểu những từ đó có nghĩa gì).

Trước 12 tháng tuổi, bé cũng có thể chú ý đến âm thanh và bắt đầu nhận ra tên của các đồ vật thông thường (bình sữa, đồ chơi,...). Những em bé chăm chú theo dõi nhưng không phản ứng với âm thanh có thể có dấu hiệu mất thính giác.

cac-cot-moc-phat-trien-cua-tre-ve-loi-noi-va-ngon-ngu-ba-me-can-biet-h2

Từ 12 đến 15 tháng

Trẻ ở độ tuổi này có nhiều khác biệt trong tiếng bập bẹ (như phát âm được nhiều từ có phụ âm là p, b, m, d hoặc n), bắt đầu bắt chước âm thanh và từ mà bé nghe được, và thường nói một hoặc nhiều từ (không bao gồm "mẹ mẹ” và “ba ba"). Danh từ thường đứng đầu, như "hoa" và "bóng." Bé cũng có thể hiểu và làm theo các hướng dẫn một bước đơn giản như "Đưa cho mẹ đồ chơi” chẳng hạn.

Từ 18 đến 24 tháng

Hầu hết (nhưng không phải tất cả) trẻ mới biết đi có thể nói khoảng 20 từ trong 18 tháng và 50 từ trở lên khi bé lên 2 tuổi. Khi 2 tuổi, trẻ bắt đầu kết hợp hai từ để tạo thành những câu đơn giản, chẳng hạn như "em bé khóc" hoặc "Ba la." Một đứa trẻ 2 tuổi sẽ có thể xác định các vật thể thông thường (người và hình ảnh); chỉ vào mắt, tai hoặc mũi khi được hỏi; và làm theo các lệnh hai bước (ví dụ: "Nhặt đồ chơi của con và đưa nó cho mẹ").

Từ 2 đến 3 tuổi

Lúc này ba mẹ có thể nhận thấy sự thay đổi rất nhiều trong lời nói của bé. Vốn từ vựng của trẻ sẽ tăng lên nhiều từ, và bé có thể thường xuyên kết hợp ba hoặc nhiều từ thành câu.

Hiểu biết của bé lúc này cũng tăng lên - đến 3 tuổi, bé có thể hiểu ý nghĩa của việc "đặt nó lên bàn" hoặc "đặt nó dưới giường". Trẻ em cũng nên bắt đầu xác định màu sắc và hiểu các khái niệm mô tả (ví dụ lớn so với nhỏ).

Ở kỳ này chúng ta tìm hiểu kỹ về các mốc phát triển bình thường của bé như trên. Ba mẹ có thể thở phào nếu bé con bình thường nhé ạ. Còn nếu như bé có sự phát triển bất thường và xác định là chậm nói thì điều gì có thể chắc chắn? Ở kỳ sau chúng ta sẽ tìm hiểu về cách xác định chuẩn xác một em bé chậm phát triển lời nói và ngôn ngữ nhé các ba mẹ!

Thanh Tùng (Bác sĩ đa khoa – Đại học Y Dược TP.HCM)

  • 3.7k lượt xem1 bình luận
  • Khác
    • Chia sẻ
    • Sao chép liên kết
    • Báo cáo
Báo cáo vi phạm
Để giúp cho cộng đồng Bé Yêu tốt hơn, hãy mô tả sự cố mà bạn gặp phải?