Hiểu rõ các trạng thái tâm lý sau sinh để phòng những điều tai hại – kì 2

Những tin bài mẹ trẻ bỏ con hay ôm con tự sát khiến xã hội rúng động, lên án người mẹ. Trong khi nếu mọi người hiểu về loạn thần sau sinh và hỗ trợ kịp thời cho mẹ trẻ thì đã không xảy ra điều đó!

Đi qua giai đoạn bầu bì, sinh nở với biết bao thay đổi cơ thể, tâm lý, đâu phải là người mẹ đã được thở phào nhẹ nhõm. Giai đoạn sau sinh, người mẹ còn nhiều thử thách. Mà nỗi khổ tâm khó nói, khó chia sẻ, khó giãi bày nhất đó là vấn đề tâm lý, là cảm xúc mà những người xung quanh không thấy rõ ràng được như nhìn cảnh sinh đẻ, rạch mổ này kia.

Người mẹ sau sinh rất nhạy cảm, nếu có tiền căn gia đình hoặc bản thân trước đó bị rối loạn thần kinh, mà lỡ bị rơi vào những tình huống trớ trêu với những vấn đề xung đột không được giải quyết với người thân cận, cộng thêm con khóc, con quấy, sức khỏe con không tốt chẳng hạn,… Thì tình trạng này kéo dài rất dễ khiến người mẹ bị loạn thần sau sinh!

Loạn thần sau sinh thậm chí còn nguy hiểm hơn trầm cảm sau sinh rất nhiều lần và là nguyên do chính để giải thích cho việc tại sao người mẹ có thể làm những việc mà trong mắt mọi người thì cho rằng rất nhẫn tâm. Người mẹ sau sinh sát hại con hay chính bản thân mình bằng tự sát, đó có phải là người mẹ tàn ác? Nếu hiểu rõ bản chất vấn đề, chúng ta thấy thương họ nhiều hơn trách họ. Và nếu như những người xung quanh, đặc biệt là người thân của người mẹ đó, kịp thời nhận biết, phòng ngừa, hỗ trợ kịp thời để giúp người mẹ vượt qua tâm bệnh này, thì những việc đau lòng đó không thể xảy ra!

hieu-ro-cac-trang-thai-tam-ly-sau-sinh-de-phong-nhung-dieu-tai-hai-ki-2-h1

Hiểu đúng về loạn thần sau sinh

Biểu hiện của tình trạng loạn thần sau sinh đặc trưng bằng các triệu chứng như trầm cảm, hoang tưởng, xuất hiện những suy nghĩ muốn làm hại chính bản thân mình hay đứa con của mình và thực tế đã có những vụ việc gây đau lòng như mẹ giết con mới sinh vài tháng. Các nghiên cứu cho thấy, thực chất loạn thần sau sinh có thể là biểu hiện của rối loạn trầm cảm hoặc rối loạn lưỡng cực.

Khoảng 50% trong số những phụ nữ có biểu hiện này có tiền căn gia đình hoặc bản thân trước đó đã mắc các rối loạn này. Triệu chứng có thể khởi phát vài ngày sau sinh, trung bình từ 2-3 tuần sau sinh hoặc thậm chí có thể lên đến trong vòng 8 tuần sau sinh.

Bệnh nhân cũng sẽ khởi đầu bằng những triệu chứng như mệt mỏi, mất ngủ, bứt rứt, dễ khóc hay tâm trạng không ổn định.

Tiếp theo sau đó là sự xuất hiện của những nghi ngờ, những mối bận tâm quá mức  hay không phù hợp, sự ám ảnh về sức khỏe của em bé (ví dụ như thấy con không chịu bú tiếp mặc dù bé vừa bú no thì bắt đầu xuất hiện những suy nghĩ dồn dập như liệu con có no chưa, con có bệnh không hay con có ghét bỏ mình hay không mà không chịu bú,…). Những suy nghĩ này có thể phát triển đến mức hoang đường hơn như luôn nói đứa bé đã chết rồi, đây không phải là con mình và nói hay suy nghĩ rằng đứa bé là quỷ dữ tới để hại mẹ, hoặc người mẹ hay nói đứa bé bị khuyết tật mặc dù các thăm khám lâm sàng đều ghi nhận em bé bình thường. Có thể xuất hiện những âm thanh do ảo giác bên tai nói người mẹ hãy giết em bé đi và điều này đôi khi dẫn đến các hành vi đáng tiếc.

hieu-ro-cac-trang-thai-tam-ly-sau-sinh-de-phong-nhung-dieu-tai-hai-ki-2-h2

Những việc cần làm để cứu bà mẹ thoát khỏi loạn thần sau sinh

Đây được xem là tình trạng cấp cứu và chắc chắn phải được thăm khám bởi các bác sĩ chuyên khoa tâm thần kinh. Tùy vào mức độ của tình trạng mà bác sĩ cũng có các phương pháp sử dụng thuốc hay tâm lý trị liệu khác nhau.

Khi thấy người mẹ có dấu hiệu loạn thần hay xuất hiện những suy nghĩ muốn giết con, tuyệt đối không nên để mẹ ở cạnh bé mà không có người giám sát, theo nhiều khuyến cáo thì tách rời mẹ con cũng không có lợi, vì vậy khi thấy người mẹ có hành vi tạm yên và muốn tiếp xúc với bé thì vẫn để mẹ và bé gặp nhau tuy nhiên luôn được giám sát.

Nguy cơ cao xảy ra tình trạng này là trước đó có rối loạn trầm cảm và rối loạn lưỡng cực, do đó đối với những phụ nữ trước đó đã có tình trạng này thì khuyến cáo nên được theo dõi và thăm khám liên tục bởi bác sĩ tâm thần kinh để phát hiện sớm và điều trị hiệu quả hơn.

Đối với gia đình không nên coi người bệnh là bị “điên”, vì đây là một tình trạng cũng rất phổ biến do nhiều biến động sau sinh và có thể hồi phục về bình thường nếu được phát hiện và điều trị đúng đắn.

hieu-ro-cac-trang-thai-tam-ly-sau-sinh-de-phong-nhung-dieu-tai-hai-ki-2-h3

Vai trò của những người xung quanh, đặc biệt là người thân trong gia đình, rất quan trọng đối với tâm lý và hành vi của người mẹ sau sinh. Những chăm sóc đặc biệt, những cư xử của người thân ảnh hưởng nhiều lên người mẹ, có thể giúp cho phụ nữ sau sinh được hồi phục tâm lý, vượt qua những khó khăn sau sinh, nhưng cũng có thể ngược lại.

Bởi thế, khi đứng trước một sự kiện, một câu chuyện về hành vi của phụ nữ sau sinh, kể cả điều đó có gây hại lên chính bản thân người phụ nữ và đứa trẻ, thiết nghĩ, chúng ta khoan vội phán xét và trách mắng bản thân người mẹ. Đối tượng cần xem xét nhất, vẫn là những người xung quanh đã không kịp thời giúp đỡ phụ nữ sau sinh, không kịp thời phòng ngừa, nhận biết về các trạng thái tâm lý sau sinh của họ từ các mức độ nhẹ để ra nông nỗi mọi thứ trở nên trầm trọng và hậu quả đáng tiếc xảy ra.

Người mẹ sau khi sinh con và đứa bé vừa mới chào đời – cả hai đều rất mong manh và cần được bảo vệ, che chở, chăm sóc, chứ không phải để chúng ta lên án và đặt thêm những áp lực cho tâm lý của họ.

Lê Hoàng Ngọc Trâm (Bác sĩ nội trú chuyên khoa Tâm Thần kinh – Đại học Y Dược TPHCM)

  • 1.8k lượt xem1 bình luận
  • Khác
    • Chia sẻ
    • Sao chép liên kết
    • Báo cáo
Báo cáo vi phạm
Để giúp cho cộng đồng Bé Yêu tốt hơn, hãy mô tả sự cố mà bạn gặp phải?