Hormone thai kỳ ảnh hưởng đến cơ thể mẹ khi mang thai như thế nào (Phần 2)

Song hành với hành trình tạo hình kỳ diệu của bé chính là những thay đổi liên tục trong cơ thể mẹ mà yếu tố quan trọng tác động lên đó là hormone.

Ở kỳ trước, chúng ta đã cùng tìm hiểu về những ảnh hưởng đến cơ thể mẹ bởi hormone thai kỳ trong tam cá nguyệt thứ nhất và thứ hai. Ở kỳ này, các ba mẹ sẽ được hiểu rõ hơn về sự thay đổi hormone trong cơ thể mẹ bầu vào tam cá nguyệt thứ ba và giai đoạn sau sinh.

Estrogen và progesterone đạt đỉnh vào khoảng 32 tuần và nồng độ estrogen của mẹ sẽ cao nhất trong ba tháng này. Trong 3 tháng này, mẹ có thể nhận thấy rất nhiều vết sưng quanh mắt cá chân và bàn chân.

Trong giai đoạn cuối của thai kỳ, mẹ cũng có thể bị trào ngược axit dạ dày, vì progesterone làm dãn cơ thắt ở đáy thực quản, cho phép thức ăn và axit dạ dày trào ngược lên trên. Trong khi đó, relaxin giúp nới lỏng các cơ xương chậu đến cuối thai kỳ để chuẩn bị quá trình cho bé yêu ra đời.

Prolactin, một loại hormone kích thích sự phát triển của mô vú chuẩn bị cho việc tiết sữa, tăng lên trong tam cá nguyệt thứ ba. Prolactin cao gấp 10 lần vào cuối thai kỳ so với lúc ban đầu. Mặc dù cơ thể mẹ không thực sự sản xuất sữa ở vú cho đến khi progesterone và estrogen giảm sau khi sinh, nhưng vẫn có sữa non, nguồn sữa đầu tiên đúc kết từ tình yêu của mẹ cho em bé, rất giàu chất dinh dưỡng.

hormone-thai-ky-anh-huong-den-co-the-me-khi-mang-thai-nhu-the-nao-ky-2-h1

Quá trình chuyển dạ được cho là một loạt các sự kiện phức tạp bao gồm sự gia tăng hormone oxytocin và giảm progesterone. Trong thực tế, nếu cần phải kết thúc thai kì, bác sĩ có thể đưa vào người mẹ oxytocin tổng hợp. Oxytocin giúp tạo ra các cơn co thắt mà cơ thể mẹ cần để đưa em bé ra ngoài. Oxytocin và estrogen giúp làm mềm cổ tử cung để chuẩn bị sinh, và relaxin tăng lên để nới lỏng dây chằng, làm mềm và mở cổ tử cung hơn nữa.

Hormone sau sinh của mẹ sẽ thay đổi như thế nào?

Sau khi sinh bé yêu, endorphin của mẹ, những hormone giúp mẹ kiểm soát cơn đau, sẽ tăng cao trong 24 giờ. Nhưng đến ngày thứ ba và bốn, hormone trong cơ thể mẹ sẽ có những biến động nghiêm trọng. Sau khi cơ thể mẹ giải phóng nhau thai, tất cả các hormone mà nó sản xuất như estrogen, progesterone, relaxin, hCG và HPL, sẽ sụt giảm. Estrogen và progesterone sẽ xuống đến mức rất thấp. Mẹ có thể sẽ bị thiếu ngủ. Thiếu ngủ có liên quan rất rõ ràng với cortisol.

Một số bà mẹ sau khi sinh con sẽ có biểu hiện trầm cảm sau sinh, đây là giai đoạn cực kì quan trọng đối với người phụ nữ, họ đặc biệt cần sự quan tâm đến từ gia đình và người bạn đời của mình là những ông chồng.

hormone-thai-ky-anh-huong-den-co-the-me-khi-mang-thai-nhu-the-nao-ky-2-h2

Nhưng thay đổi hormone sau sinh không phải tất cả đều xấu. Khi bé yêu bắt đầu bú mẹ, prolactin trong cơ thể mẹ sẽ tăng lên và kích thích sản xuất sữa. Mức prolactin của mẹ cũng tăng lên vào ban đêm.

Nuôi con bằng sữa mẹ và tiếp xúc da kề da cũng kích hoạt giải phóng oxytocin, đôi khi còn được gọi là hormone tình yêu do được sinh ra nhờ sự kết nối giữa mẹ và con, vì nó tăng phản ứng với sự đụng chạm giữa mẹ và bé yêu, đồng thời giúp thúc đẩy liên kết giữa hai mẹ con.

Cuối cùng, đối với hầu hết phụ nữ, mọi thứ sẽ trở lại bình thường khi chu kỳ kinh nguyệt của mẹ trở lại. Điều này có thể mất đến một năm hoặc thậm chí lâu hơn.

Trầm cảm sau sinh

Đây là giai đoạn rất nhạy cảm đối với người phụ nữ. Theo hiệp hội Tâm thần học Hoa Kỳ, trầm cảm sau sinh có thể gặp ở 8-15% phụ nữ.

hormone-thai-ky-anh-huong-den-co-the-me-khi-mang-thai-nhu-the-nao-ky-2-h3Hậu quả của trầm cảm sau sinh rất đáng lo ngại, vì nó không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ, mà còn ảnh hưởng rất nhiều đến em bé, do có thể dẫn đến các vấn đề rối loạn hành vi, chậm phát triển tâm thần khi bé yêu nhà mình lớn lên.

Nguyên nhân thật sự gây trầm cảm sau sinh hiện tại vẫn chưa được các nhà khoa học biết rõ. Một số yếu tố nguy cơ khiến mẹ bị trầm cảm có thể là do sự thay đổi một cách đột ngột các nội tiết tố, đặc biệt là progesterone và estrogen, thiếu ngủ sau sinh, đặc biệt là sự thay đổi về vai trò và gánh nặng trách nhiệm của bản thân.

Để phòng chống trầm cảm sau sinh, ngay từ khi mang thai, cả mẹ và bố cần phải học cách chăm sóc trẻ sơ sinh để không cảm thấy bị áp lực. Ngoài ra mẹ cũng cần phải học cách thư giãn, thoải mái, tránh bị căng cứng về tâm lý và phải được chuẩn bị về mặt tinh thần thật tốt khi sắp làm mẹ.

Thanh Tùng (Bác sĩ đa khoa – Đại học Y Dược TP.HCM)

  • 4.4k lượt xem0 bình luận
  • Khác
    • Chia sẻ
    • Sao chép liên kết
    • Báo cáo
Báo cáo vi phạm
Để giúp cho cộng đồng Bé Yêu tốt hơn, hãy mô tả sự cố mà bạn gặp phải?