Khen con cũng là một nghệ thuật và nó không chấp nhận sự dễ dãi

Như Xenophon đã từng nói: “Âm thanh ngọt ngào nhất là những lời khen ngợi”, bởi thế đừng tiết kiệm hay dè dặt khi khen ngợi trẻ nhỏ. Đó là một trong những cách khuyến khích con vô cùng hiệu quả. Tại sao vậy?

Khen ngợi là món quà tinh thần ấm áp cho con: nó thể hiện bạn có quan tâm, ghi nhận những nỗ lực tốt của bé. Điều này giúp bé vui và hạnh phúc.

Khen ngợi là động lực để trẻ lặp lại những việc làm tốt và hạn chế những hành vi chưa tốt: Bé sẽ hào hứng và mong muốn được thực hiện lại những gì bé đã làm để nhận được phản hồi tốt của người lớn. Đống thời việc phân định rõ hơn về tốt và chưa tốt, sẽ giúp bé hạn chế vi phạm vào những việc xấu, không đáng khen.

Khen ngợi tích cực giúp bé hình thành lòng tự trọng và tính cách tự tin: Bé biết mình có thể làm được, mình không kém cỏi, mình có cha mẹ đồng hành và hiểu mình, bởi thế bé sẽ vững tin và cố gắng nhiều hơn.

khen-con-cung-la-mot-nghe-thuat-va-no-khong-chap-nhan-su-de-dai

Để đạt được những hiệu quả như vậy thì lời khen cũng cần phải “đúng”:

Lời khen nên dành cho sự nỗ lực hơn là những ưu thế bẩm sinh

Khen con thông minh, xinh xắn, đẹp trai…là khen những ưu thế bẩm sinh mà bé được di truyền từ ông bà, cha mẹ hoặc may mắn có được, không liên quan gì đến nội lực cố gắng bên trong của bé. Mặc dù vậy nhiều cha mẹ lại thường xuyên sử dụng cách khen này.

Hiểu một cách đơn giản, khen con thông minh con sẽ nghĩ rằng thông minh mới quan trọng, và thành quả bé đạt được là nhờ sự thông minh. Như vậy, câu khen này không giúp con chú trọng đúng mức vào sự chăm chỉ – yếu tố có thể duy trì năng lực của trẻ về lâu dài. Khen con xinh đẹp lại có thể khiến bé chú trọng vào dung mạo, xem thường những bạn có khuôn mặt kém xinh hơn mình, ảnh hưởng đến tính cách cũng như sự giao tiếp của bé với bạn bè.

Bỏ những câu khen “nguy hiểm” trên, cha mẹ hãy dùng lời khen cho những nỗ lực của bé: “Con đã xếp hình nhanh thế, con tiến bộ nhiều rồi đấy”. Khi bé nghĩ bé có được điều gì đó là do nỗ lực nghiêm túc và sự cố gắng hết sức thì lúc thất bại, bé sẽ không đổ lỗi tại mình và không thấy quá khó để vượt qua tất cả, ngược lại, bé có thể dễ dàng đứng dậy và thực hiện việc đó lần nữa để có kết quả tốt hơn.

Khen con không đi kèm với chê bai hay so sánh với trẻ khác

Lời khen sẽ thật sự trọn vẹn khi nó được đánh giá so với chính bé của ngày hôm qua, chứ không phải được đặt lên bàn cân hay đi kèm với sự phê phán, chê bai những đứa trẻ khác. “Con xếp lego giỏi quá, nhanh hơn cả bạn Bun rồi”, “Con vẽ đẹp thế, không như Bí vẽ loằng ngoằng xấu mù”…là những cách khen khiến trẻ suy nghĩ lệch lạc, coi thường bạn kém hơn mình, và tự phụ về bản thân.

Cha mẹ cần hiểu ai cũng có điểm yếu và điểm mạnh, so sánh là khập khiễng và vô nghĩa. Từ đó thay đổi quan điểm của bản thân khi đưa ra những lời khen ngợi cho bé. Hẳn cha mẹ đều không muốn vô tình gieo mầm lòng đố kị, tính khoe khoang, cũng như sự coi thường vào tâm trí bé bằng việc so sánh khi khen ngợi.

Lời khen đi vào hành động hoặc sự việc cụ thể

Các bố mẹ Việt có thói quen dùng một câu khen cho rất nhiều hoàn cảnh: con giỏi quá, con siêu quá, con tuyệt quá, con là số 1… Câu khen kiểu này rất nghèo nàn về thông tin và chẳng khiến bé hiểu được mình đã làm gì để đáng nhận được lời khen, tại sao mình lại được khen? Lời khen bao giờ cũng cần đi cùng giải thích, hoặc mô tả sự việc, hành động đáng khen, nếu không sẽ chẳng có ý nghĩa gì cả.

Đơn giản, hãy thay đổi cách nói của bạn thành: Con cất đồ chơi gọn gàng quá, mẹ biết con có thể làm tốt mà. Luôn chỉ ra việc đáng khen để giúp bé hiểu đúng mẹ đang khen mình cái gì, đồng thời ghi nhớ và cố gắng lặp lại hành động đó lần tiếp theo.

khen-con-cung-la-mot-nghe-thuat-va-no-khong-chap-nhan-su-de-dai

Khen quá trình và không nên chú trọng vào kết quả

Hãy nhớ rằng kết quả không phải là tất cả. Bạn cho con tham gia cuộc đua xe thăng bằng không phải để bé giành giải nhất, mà là để bé được tham gia vào 1 hoạt động chung vui vẻ, để con được vận động, giao lưu và trở nên mạnh dạn. Nếu bé giành chiến thắng thì điều đó thật tuyệt, nhưng quá trình bé tham gia mới là điều quan trọng nhất. Hiểu được điều đó, bạn sẽ không khen: “Con là tay đua giỏi nhất mà từng thấy”, mà sẽ là: “ Thật tuyệt, mẹ luôn tin là con sẽ cố gắng về đích nhanh nhất có thể mà”.

Những bé thường xuyên được khen tập trung vào kết quả sẽ dễ rơi vào trạng thái thất vọng, buồn bã khi không đạt được chiến thắng. Còn những bé có cha mẹ biết cách khen ngợi con, trẻ sẽ hưởng thụ niềm vui trong quá trình tham gia trò chơi.

  • 514 lượt xem0 bình luận
  • Khác
    • Chia sẻ
    • Sao chép liên kết
    • Báo cáo
Báo cáo vi phạm
Để giúp cho cộng đồng Bé Yêu tốt hơn, hãy mô tả sự cố mà bạn gặp phải?