Làm thế nào để tăng cường hệ miễn dịch cho trẻ?

Cũng giống như tất cả các bà mẹ khác, bạn hẳn cũng luôn mong muốn con mình được khỏe mạnh. Và cũng giống như mọi đứa trẻ khác, không phải lúc nào con bạn cũng luôn khỏe mạnh. Với trẻ em, căn bệnh thường gặp nhất là cảm lạnh. Nếu con bạn đã đi nhà trẻ, hàng năm có thể bé còn phải đối mặt với những căn bệnh liên quan đến nhiễm trùng như viêm tai giữa, viêm họng mủ… Chứng cảm lạnh thường không để lại biến chứng gì ngoài việc khiến con bạn cảm thấy khó chịu, mất ngủ và đó cũng là một bệnh rất phổ biến. Thông thường ai cũng bị và dễ lây qua các tiếp xúc thông thường. Chính vì sự phổ biến đó nên bạn cũng dễ dàng tìm kiếm các thông tin trên mạng để nhận được những cách được cho là “tự nhiên” nhằm tăng cường hệ miễn dịch bằng cách mua hàng loại các loại thực phẩm bổ sung.

Nhiều năm qua đã có hàng loại các sản phẩm được cho là tăng cường hệ miễn dịch được bán rộng rãi trên thị trường. Nhưng nếu bạn tìm hiểu kỹ hơn, có lẽ sẽ nhanh chóng thất vọng. Chúng ta vẫn tin rằng vitamin C giúp tăng cường hệ miễn dịch nhưng việc bổ sung vitamin vào cơ thể qua các thực phẩm bổ sung dạng thuốc lại không cho thấy kỳ tác dụng nào với hệ miễn dịch. Tương tự như vitaminC, người ta cũng không tìm thấy bằng chứng nào cho thấy vitamin D có hiệu quả tăng cường miễn dịch hay với loại cây như cây cúc dại cũng vậy. Một thử nghiệm khác được thực hiện khi tìm kiếm tác dụng của tỏi nhưng cũng không có đủ dữ liệu để đưa ra một kết luận chính xác. Hay một thử nghiệm khác với một loại thuốc có nguồn gốc từ nội tạng vịt với cái tên oscillcoccinum cũng không có bằng chứng nào để thấy tác dụng tăng hệ miễn dịch hay chống cúm cho trẻ. Duy chỉ có nguyên tố kẽm có thể rút ngắn thời gian bị bệnh cảm lạnh xuống nhưng nó lại không có tác dụng giúp cơ thể bé chống lại các bệnh nhiễm trùng. Ngoài ra, khi uống kẽm còn khiến trẻ có cảm giác buồn nôn, nôn trớ và mất vị giác trong một khoảng thời gian dài.

Ngoài các loại thực phẩm bổ sung còn có hàng loại các loại “ siêu thực phẩm” mà vẫn được quảng cáo giúp tăng cường hệ miễn dịch theo một cách nào đó. Nhưng cái tên “siêu thực phẩm” này không có ý nghĩa gì hơn là một chiêu thức quảng cáo của nhà sản xuất. Dù chắc chắn những “siêu thực phẩm” này nhiều dinh dưỡng hơn nhưng đó không phải là đồ ăn. Rõ ràng, cơ thể bạn cần cung cấp đầy đủ các loại dưỡng chất để chống lại sự nhiễm trùng nhưng không nhiều hơn những gì bạn có thể nhận được từ việc ăn đa dạng các loại thức ăn hằng ngày. Khi hệ miễn dịch tăng lên bạn cũng sẽ ngủ ngon hơn và giảm căng thẳng. Nhưng điều đó không có nghĩa là việc lựa chọn các thực phẩm giúp ngủ ngon hay giảm thiểu căng thẳng bạn sẽ giúp bạn có một hệ miễn dịch khỏe mạnh.

Từ những kiến thức này sẽ gúp bạn nhận thấy thực phẩm bổ sung hay “siêu thực phẩm” đều không giúp gì trong vai trò tăng cường hệ miễn dịch. Vậy điều bạn cần làm là gì? Đầu tiên bạn cần biết là hệ miễn dịch hoạt động ra sao.

Hằng ngày, cơ thể chúng ta tiếp xúc với hàng hà sa loại vi trùng, vi khuẩn, nấm và ký sinh trùng khác nhau. Phần lớn các loại vi trùng (hoặc các mầm bệnh) không thể xâm nhập vào cơ thể bởi chúng được giữ lại trên da hoặc bị tiêu hủy bởi các loại axit có sẵn trong dạ dày. Có một hệ thống khác đang bảo vệ cơ thể chúng ta đó là các vi khuẩn có lợi, hàng triệu các vi khuẩn có lợi đang sống trên da và bên trong hệ tiêu hóa để giúp cơ thể không bị nhiễm trùng bằng cách cạnh tranh chất dinh dưỡng cũng như không gian sinh trưởng của những vi khuẩn gây bệnh. Lớp “phòng thủ” đầu tiên này thực sự rất hữu ích, gần như chỉ có rất ít vi trùng (mầm bệnh) có thể lọt qua hàng rào này và sẽ được “đưa ra ngoài” trước khi mọi thứ nằm ngoài tầm kiểm soát của cơ thể.

Hệ thống miễn dịch giống như một đội quân gồm rất nhiều bộ phận mà mỗi bộ phận ấy sẽ có chức năng khác nhau để bảo vệ cơ thể chống lại sự tấn công từ bên ngoài. Ngoài ra các tế bào bạch cầu có sẵn trong máu mà sau đó sẽ đi vào các mô trong cơ thể chúng ta để thực hiện chức năng bảo vệ cơ thể khỏi sự nhiễm trùng. Khi những tế bào bạch cầu tìm thấy vi trùng hoặc virut chúng sẽ gửi đi một tín hiệu hóa học được gọi là cytokines (các protein hay glycoprotein không phải kháng thể được sản sinh ra từ tế bào bạch cầu). Những “cytokines” này sẽ kết hợp với các tết bào bạch cầu khác để “chiến đấu” lại những mầm bệnh đang tấn công cơ thể. Đồng thời chúng cũng điểu khiển các phản xạ tự nhiên khác của cơ thể như sốt phòng vệ hoặc dồn lượng máu chảy về vùng bị thương gây sưng tấy (Chúng cũng là nguyên nhân khiến bạn cảm thấy khó chịu khi bị ốm).

Một số tế bào bạch cầu còn tạo ra các protein kháng thể có kết hợp với một tác nhân gây bệnh cụ thể sau đó tiêu diệt chúng. Khi hệ miễn dịch đẩy lùi được một căn bệnh nhiễm trùng mới có nghĩa là nó cũng đang tạo ra những kháng thể chống lại các tác nhân gây bệnh. Sau khi đã bị nhiễm trùng, hệ thống miễn dịch tiếp tục sản sinh ra các kháng thể để năm sau hoặc thậm chí vài thập kỷ sau trong tương lai cơ thể bạn cũng đã có sẵn những kháng thể để chống lại căn bệnh nhiễm trùng đó. Chính chức năng “ghi nhớ” này của hệ miễn dịch mà cơ thể chúng ta ngăn chặn được các bệnh do tái nhiễm trùng như thủy đậu hay sởi. Tuy nhiên, đôi khi những tác nhân gây bệnh lại do nhiều chủng gây nên, và mỗi chủng có sự miễn dịch khác nhau (chẳng hạn như bệnh cúm hay virut cảm lạnh).

Cũng giống như bất kỳ đội quân được trang bị tốt nào, các tế bào trong cơ thể chúng ta cũng được “mặc” đồng phục để dễ dàng phân biệt với những “kẻ xâm phạm” từ bên ngoài. Đồng phục đó chính là lượng protein trên bề mặt mỗi tế bào giúp hệ miễn dịch nhận biết sự khác biệt giữa “quân ta” và “quân địch” và tiêu diệt khi bị tấn công. Trong trường hợp “quân ta” thua, hệ miễn dịch sẽ có nhiệm vụ tấn công các tế bào ngoại lai dẫn đến hàng loại các triệu chứng báo hiệu. Chuỗi các phản ứng của cơ thể này lặp lại tương tự với nhiều loại bệnh khác nhau như bệnh tiểu đường cấp độ 1, các bệnh về tuyến giáp, lupus và các bệnh viêm khớp dạng thấp.

Hệ miễn dịch có thể bị phá hủy theo một cách khác nữa do sự bội nhiễm. Tình trạng này thường gặp ở các bệnh như dị ứng, hen suyễn hay bệnh chàm. Thực tế, chẳng có lý do nào đủ thuyết phục cho thấy cơ thể bạn có sẵn một phản ứng miễn dịch đáp trả với dị ứng lông mèo hoặc phấn hoa cúc vàng. Nhưng cũng có đôi lúc hệ miễn dịch làm việc một cách “điên cuồng” sinh ra các kháng thể để loại trừ bất kỳ sự xâp nhập nào. Với hầu hết mọi người, những giai đoạn đó chỉ cảm thấy đôi chút khó chịu nhưng một số trường hợp khác lại có thể gây tử vong và trong mọi trường hợp tôi đều không mong muốn điều này xảy ra.

Ngoài ra, cũng có những người có hệ miễn dịch hoạt động không tốt vì một lý do nào đó như di truyền, đang trong giai đoạn hóa trị liệu, hoặc rối loạn chuyển hóa… Và những người này thực sự cần đến sự hỗ trợ tăng cường miễn dịch bằng cách tiêm kháng thể - đã được sinh ra bởi người khác – vào cơ thể mình nhắm kích thích sự tự sản sinh ra tế bào bạch cầu. Đôi khi người ta còn sử dụng phương pháp cấy ghép vào tủy xương để tăng cường hệ miễn dịch. Với những người trong tình trạng hệ miễn dịch bị suy giảm trầm trọng gây nguy hiểm thậm chí có thể dẫn đến tử vong thì việc sử dụng các thực phẩm bổ sung hay các “siêu thực phẩm” là thực sự cần thiết.

Với một người bình thường có hệ miễn dịch khỏe mạnh là có đủ khả năng chống lại rất nhiều loại mầm bệnh. Đối với đại đa số các bệnh thường gặp ở trẻ em, hệ miễn dịch thường hoạt động một cách hiệu quả vì vậy mà những chứng bệnh như cảm lạnh, đau dạ dày do vi rút hay các bệnh nhiễm trùng nhẹ đều bị đẩy lùi sau vài ngày. Nhiều bệnh do nhiễm khuẩn như viêm tai hoặc viêm họng cũng có thể khỏi mà không cần sử dụng thuốc. Ngay cả trường hợp hệ miễn dịch bị “thua cuộc” đi chăng nữa thì những trợ giúp của nó với cơ thể cũng rất hữu ích. Chẳng hạn như với những bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn thì việc điều trị bằng thuốc kháng sinh là thực sự cần thiết (Nếu bạn để ý về việc tôi đã ví hệ miễn dịch giống như là một đội quân thì ở đây điều trị kháng sinh giống như có sự hỗ trợ từ lực lượng không quân vậy).

Một vài quan điểm khác cho rằng bạn có thể chuẩn bị sẵn sàng cho hệ miễn dịch bằng cách tiêm chủng cho bé. Đây thực sự là một cách rất cụ thể và hiệu quả để tăng cường hệ miễn dịch chứ không phải trông chờ mơ hồ tác dụng từ các loại thực phẩm bổ sung hay siêu thực phẩm như đã nói ở trên. Vắc xin chính là những kháng nguyên hoặc là những vi sinh vật đã được làm yếu đi nhằm thúc đẩy hệ miễn dịch tạo ra các phản xạ chống lại các vi khuẩn hoặc virut này và chắc chắn rằng hệ miễn dịch sẽ “thắng”. Nhiều người cũng cho rằng việc tăng cường hệ miễn dịch bằng con đường chủng vắc xin sẽ không có tác dụng lâu dài như hệ miễn dịch tự nhiên. Trong nhiều trường hợp, quan điểm này là đúng đắn. Nhưng cũng phải thừa nhận rằng để có được hệ miễn dịch tự nhiên đòi hỏi bạn phải đã từng nhiễm căn bệnh đó đã. Và chúng ta cũng biết bệnh sởi và bệnh đường tiêu hóa do vi rút rota thường không có biến chứng nhưng cũng có những trường hợp có biến chứng nguy hiểm. Vì vậy cách an toàn và hiệu quả nhất để phòng ngừa và giảm biến chứng do các bệnh nhiễm trùng gây ra cho trẻ vẫn là tiêm chủng.

Hầu hết trẻ em đều có hệ miễn dịch hoạt động bình thường và những lần bé bị ốm đều do có sự tiếp xúc trực tiếp với nguồn bệnh (có thể ở trường mẫu giáo). Nếu như bạn cảm thấy lo lắng và cảm thấy hệ miễn dịch của bé không được tốt hãy xin lời khuyên từ bác sĩ nhi khoa. Nếu không bạn chỉ cần tập trung vào những cách đơn giản như rửa tay sạch sẽ, một chế độ ăn cung cấp đẩy đủ dinh dưỡng và ngủ sâu giấc cũng đã làm tăng khả năng miễn dịch cho bé rồi. Với trẻ sơ sinh, hãy đảm bảo bé được bú sữa mẹ là đã giảm thiểu khả năng mắc bệnh cho bé. Cũng hãy chắc chắn rằng bé được tiêm chủng đủ liều, đúng hạn, đó thực sự là một cách hiệu quả để ngăn chặn các biến chứng nghiêm trọng do vi rút hay vi khuẩn gây ra. Bên cạnh đó, bạn cũng nên để bản thân thật thoải mái và chấp nhận một thực tế rằng dù bạn đã chăm sóc con rất tốt thì đôi khi bé vẫn có thể bị ốm.

Nguồn: Chad Hayes, MD
  • 2.5k lượt xem1 bình luận
  • Khác
    • Chia sẻ
    • Sao chép liên kết
    • Báo cáo
Báo cáo vi phạm
Để giúp cho cộng đồng Bé Yêu tốt hơn, hãy mô tả sự cố mà bạn gặp phải?