Những điều mẹ cần biết để xác định bé có bị tật nói ngọng hay không

Nói ngọng là một hiện tượng loạn ngôn ngữ khiến trẻ phát âm không tròn vành rõ tiếng, ảnh hưởng nhiều đến giao tiếp cũng như học tập sau này của trẻ.

Lứa tuổi nào bắt đầu xác định trẻ có nói ngọng hay không?

Từ 1-3 tuổi, phần lớn trẻ nhỏ nói ngọng và cha mẹ không cần quá lo lắng bởi đây là giai đoạn bé đang tập nói. Theo thời gian tăng trưởng, các cấu trúc phát âm như hàm, môi, lưỡi, răng, lưỡi gà... phát triển thì lời nói của trẻ sẽ rõ hơn. Thông thường, trẻ sẽ bắt đầu quá trình phát triển âm từ 2-3 tuổi vì thế bé sẽ vẫn nói chưa được rõ chữ. Đến 4-5 tuổi đa số trẻ định hình được cách phát âm. Do đó, để xác định trẻ có nói ngọng hay không thường là khi trẻ từ 6 tuổi trở lên.

be-mac-tat-noi-ngong-thi-co-dang-lo-hay-khong

Nguyên nhân trẻ nói ngọng:

Có rất nhiều nguyên nhân dẫn tới việc trẻ nói ngọng:

  • Nói ngọng sinh lí: Những tổn thương bẩm sinh của cơ quan phát âm như dài lưỡi, ngắn lưỡi, sứt môi hở hàm ếch, tổn thương miệng…là một nguyên nhân gây ngọng. Hoặc cơ hàm, cơ má, cơ lưỡi yếu khiến trẻ phát âm khó hoặc sai từ. Một số trẻ cũng có thể ngọng do vấn đề của thính giác. Nghĩa là khi trẻ nghe kém, bập bõm khiến trẻ thiếu mẫn cảm về âm của từ thành ra ngọng.
  • Nói ngọng do môi trường sống: mọi người xung quanh đều nói ngọng như 1 đặc trưng vùng miền, hay ảnh hưởng do có thành viên trong gia đình hoặc cô giáo mầm non ngọng, giúp việc ngọng…dẫn đến trẻ bắt chước và ngọng theo.
  • Ngọng do ảnh hưởng của những bệnh ảnh hưởng đến đường phát âm: ví dụ trẻ bị xoang, khó thở, ngạt mũi khiến khi nói trẻ phải thè lưỡi ra để phát âm cũng là nguyên nhân khiến trẻ nói ngọng.

Vậy nên làm gì khi bé nói ngọng?

Với trường hợp bé bị ngọng do những tổn thương của cơ quan phát âm thì có thể cha mẹ cần sự can thiệp của y bác sĩ, nghe họ tư vấn xem có thể can thiệp bằng y học hay không. Còn những trường hợp do bé bắt chước mọi người thì sau đây là một vài gợi ý:

Cố gắng cho con luyện tập cơ miệng thường xuyên

Trước hết hãy ghi lại những chữ cái, từ mà con hay phát âm sai. Sau đó mỗi ngày cùng con tập nói những chữ đó để cơ miệng quen với việc phát âm. Chú ý không nên kéo dài thời gian tập quá lâu, chỉ nên tập 2-3 phút mỗi lần nhưng có thể tập 3-4 lần/1 ngày. Khi bé tỏ ra chán, mệt hay không chú ý nữa thì cần dừng ngay và thử lại một thời điểm khác trong ngày, thường là lúc bé thoải mái, vui vẻ và đã ăn xong bữa. Ngoài ra, nếu bé khó chịu, không hợp tác hay chưa thể làm theo hướng dẫn, cha mẹ cũng không nên cáu giận, nóng nảy bởi việc chữa ngọng không vội vàng được, mà cần sự kiên nhẫn, mềm mỏng và khéo léo của cha mẹ để bé cảm thấy giống như một trò chơi, chứ không phải 1 áp lực hàng ngày.

Làm mẫu trước gương để con dễ hình dung cách phát âm

Khả năng quan sát và bắt chước nhanh là những ưu điểm của trẻ nhỏ, vì vậy cha mẹ hãy tận dụng những khả năng đó vào việc làm mẫu phát âm cho bé bằng cách đứng trước gương phát âm thật chậm, rõ ràng những từ, cụm từ mà bé hay nói ngọng. Rồi hướng dẫn bé làm theo, vừa làm vừa quan sát trong gương để bắt chước các cử động dễ dàng hơn

Cho trẻ nghe những đoạn thơ, câu chuyện có từ bé ngọng để bé được nghe cách phát âm chuẩn

Có thể bật đài cho con nghe những đoạn chứa từ mà bé hay bị ngọng. Cha mẹ cần chọn lọc những đoạn có phát âm chuẩn và có nội dung dễ thương, hấp dẫn để thu hút sự chú ý của bé. Hoặc cha mẹ đọc truyện cho con trước khi đi ngủ, hay vào thời gian rỗi giúp bé tiếp xúc với các nói đúng thường xuyên.

be-mac-tat-noi-ngong-thi-co-dang-lo-hay-khong

Bé sẽ phát âm tốt hơn khi có nhiều cơ hội giao tiếp với mọi người

Cha mẹ nên tạo không gian giao tiếp cho bé như cho bé tham gia vào những nhóm trẻ cùng nhau ra ngoài chơi, tới những địa điểm có nhiều trẻ nhỏ hoặc qua chơi với anh chị em họ của bé. Giao tiếp nhiều không chỉ giúp bé tự tin, hòa đồng, mà còn giúp bé học tập các bạn và biết cách nói chính xác những từ bé đang phát âm chưa đúng.

Không nhại hay chế giễu bé

Giọng nói ngọng của trẻ nhỏ đôi khi lại khá đáng yêu hoặc gây cười cho người lớn, vì thế nhiều người có thói quen nhại lại hoặc trêu trọc để bé nói lại nhiều lần những từ bé phát âm chưa chuẩn. Mặc dù không có ác ý nhưng điều này có thể khiến trẻ cho rằng như thế là thú vị, là hay mà càng nói ngọng hơn hoặc trẻ có thể mặc cảm mà ngại giao tiếp với mọi người. Đặc biệt, chế diễu trẻ là điều cực kì phải tránh. Nó khiến trẻ tổn thương, sợ hãi và lo lắng.

  • 761 lượt xem0 bình luận
  • Khác
    • Chia sẻ
    • Sao chép liên kết
    • Báo cáo
Báo cáo vi phạm
Để giúp cho cộng đồng Bé Yêu tốt hơn, hãy mô tả sự cố mà bạn gặp phải?