Những nguy hiểm mẹ phải biết và cách xử lý khi bị tiểu đường thai kỳ

Tiểu đường thai kỳ có thể gây ra nhiều biến cố cho cả mẹ và thai nhi. Hiểu rõ về căn bệnh này sẽ giúp mẹ biết cách phòng mắc bệnh và giảm được hậu quả của nó!

nhung-nguy-hiem-me-phai-biet-va-cach-xu-ly-khi-bi-tieu-duong-thai-ky-h1

Hẳn nhiều mẹ bầu sẽ thắc mắc tại sao các mẹ đều được chỉ định đi xét nghiệm đường huyết trong thai kỳ khi đi khám thai sản. Điều này có ý nghĩa  gì? Nếu bị hay không bị đường huyết cao trong thai kỳ thì sẽ như thế nào? Bài viết này nhằm giải đáp các thắc mắc đó của các mẹ, để các mẹ hiểu rõ hơn về sự nguy hiểm khi bị tiểu đường thai kỳ cũng như cách xử lý nếu chẳng may mắc phải.

Tiểu đường thai kỳ là tình trạng rối loạn dung nạp glucose xảy ra khi mang thai và sẽ trở về bình thường sau khi sinh khoảng 6 tuần. Và các mẹ bầu bị tiểu đường thai kỳ là những trường hợp được phát hiện đường huyết cao trong thời gian mang thai, cũng không loại trừ trường hợp khả năng mẹ bị tiểu đường từ trước khi mang thai nhưng chưa được phát hiện.

Tiểu đường thai kỳ gây ra hậu quả nghiêm trọng đối với mẹ và thai nhi trong quá trình mang thai, trong lúc sinh và ngay cả cuộc sống sau này.

Kết quả hình ảnh cho tieu duong thai ky

Thai nhi to vượt chuẩn khi mẹ bị tiểu đường thai kỳ

Thai to được định nghĩa là trẻ có trọng lượng khi sinh bằng hoặc lớn hơn 4000 gram. Ở những mẹ bị tiểu đường thai kỳ, thai to sẽ dẫn tới hệ quả của một chuỗi các bất thường.

Đặc điểm biến động đường huyết ở những mẹ bị mắc tiểu đường thai kỳ là sự xuất hiện đỉnh cao đường huyết sau các bữa ăn, insuline không được phóng thích đủ để điều chỉnh đường huyết ngay sau khi nó tăng cao, nồng độ cao đường huyết ở mẹ làm cho nồng độ đường huyết của thai nhi tăng cao (do đường huyết khuếch tán dễ dàng qua hàng rào nhau thai), trong khi đó, insuline của mẹ không thể qua nhau thai được, thai nhi buộc phải tự điều chỉnh bằng cách tăng tiết insuline để sử dụng hết lượng đường vượt nhu cầu được chuyển sang, glucose thừa sẽ chuyển sang dạng lipid tồn trữ tại mô mỡ và gây ra thai to hơn so với tuổi.

Thai to ở những mẹ bị mắc bệnh tiểu đường thai kỳ có thể bị chết trong tử cung trước sinh, nguyên nhân là vì insuline ở thai nhi tiết ra có thể bị lệch pha với tăng đường huyết của mẹ. Và lượng insuline lớn do thai nhi tiết ra để ứng phó với tình trạng đường huyết cao sẽ thừa khi đường huyết đã giảm dẫn đến tình trạng hạ đường huyết và gây tử vong cho thai nhi trong tử cung.

Cuộc chuyển dạ với thai to ở những mẹ bị mắc tiểu đường thai kỳ tiềm ẩn nhiều nguy cơ, mà trong đó kẹt vai là biến chứng đáng sợ nhất.

Trong chuyển dạ, do đầu thai không phải là phần rất lớn (với những mẹ bị mắc tiểu đường thai kỳ thai thường sẽ to phần thân mình), nên ngôi chỏm vẫn có thể lọt và có thể tiến triển bình thường trong đường sinh. Tuy nhiên, sau khi đầu sổ, đến lượt vai lọt vào tiểu khung thì vai lại lọt rất khó khăn thậm chí không lọt được vào tiểu khung và kẹt lại ở đó. Điều này gây nên hậu quả nặng nề, trong đó có tổn thương nặng nề thần kinh đám rối cánh tay gây liệt cho trẻ.

Mẹ bầu bị tiểu đường thai kỳ dễ khiến thai kém phát triển

Ở những mẹ bị tiểu đường lâu, đã có biến chứng mạch máu, thai thường kém phát triển, có thể do sự kém tưới máu nuôi dưỡng tử cung – nhau thai.

  • Sự chậm trưởng thành của các cơ quan của thai nhi: Ở những mẹ bị tiểu đường thai kỳ, các cơ quan của thai nhi như phổi, gan, hệ thần kinh,…thường chậm đạt đến mức trưởng thành. Hậu quả là dễ rơi vào các tình trạng nguy hiểm sau sinh như suy hô hấp cấp, hạ canxi máu.
  • Hạ đường huyết ở trẻ sơ sinh nếu mẹ bị mắc tiểu đường thai kỳ: là hậu quả của việc gián đoạn đột ngột trao đổi đường huyết giữa mẹ và con. Insuline của con được sản xuất để tiêu thụ glucose từ mẹ vẫn còn hiệu lực, trong khi nguồn glucose qua nhau đột ngột bị cắt đứt, thì lượng tồn dư insuline sẽ gây nên tình trạng hạ đường huyết sơ sinh. Hạ đường huyết ở trẻ rất dễ gây tổn thương các tế bào thần kinh não bộ nếu không được điều trị kịp thời.
  • Các dị tật bẩm sinh: nếu mẹ bị tiểu đường thai kỳ thì thai nhi có nguy cơ bị các dị tật bẩm sinh, có thể rất nặng như dị tật ở hệ thần kinh (thai vô sọ, nứt đốt sống, não úng thủy), hệ tiết niệu (teo thận, nang thận, hai niệu đạo), phổ biến nhất là các dị tật tim mạch (thông liên thất, thông liên nhĩ, đảo chỗ các mạch máu lớn). Ngoài ra, sau này trẻ có thể có nguy cơ tiểu đường di truyền, dễ bị thiểu năng tâm – thần kinh.  
  • Những triệu chứng dễ xảy ra đối với mẹ khi mẹ bị tiểu đường thai kỳ: Đa ối là hệ quả trực tiếp của tiểu đường thai kỳ gây ra các biến chứng như rau bong non, chuyển dạ sinh non, đờ tử cung sau sinh. Những mẹ bị mắc tiểu đường thai kỳ dễ bị mắc các bệnh như nhiễm trùng đường niệu, viêm âm đạo do nấm, có nguy cơ mắc bệnh tăng huyết áp gấp 2 lần so với những mẹ có thai kỳ bình thường, có nguy có mắc tiểu đường type 2.

nhung-nguy-hiem-me-phai-biet-va-cach-xu-ly-khi-bi-tieu-duong-thai-ky-h2

Các trường hợp thai phụ có nguy cơ cao mắc tiểu đường thai kỳ

Mọi thai phụ đều có nguy cơ mắc tiểu đường thai kỳ. Tuy nhiên, những phụ nữ có nguy cơ rất cao là những người đang mắc bệnh tiểu đường hoặc đã từng mắc tiểu đường thai kỳ trong lần mang thai trước đó hay những người đã từng sinh con to.

Những phụ nữ có tiền sử gia đình bị tiểu đường, những phụ nữ lớn tuổi (có khuynh hướng phát triển bệnh tiểu đường do tuổi tác), tiền sử có con bị dị tật không rõ nguyên nhân, tiền sử sử dụng thuốc (corticosteroids, thuốc kháng virus hoặc nhiễm HIV) cũng có nguy cơ cao.

Ngoài ra, mẹ bị béo phì cũng là một yếu tố nguy cơ.

Những việc cần làm để có thể phòng tránh được hậu quả do tiểu đường thai kỳ gây ra

Nếu mẹ có lối sống tốt như chế độ ăn uống lành mạnh, tập thể dục thường xuyên, duy trì trọng lượng cơ thể khỏe mạnh, không hút thuốc và tránh khói thuốc lá trước khi mang thai sẽ giảm nguy cơ mắc tiểu đường thai kỳ.

Mẹ cần lập kế hoạch mang thai, và tìm tư vấn sớm trước khi mang thai. Bên cạnh đó cần phải kiểm tra thể chất thường xuyên và cần phải biết mức đường huyết của mình. Nếu mẹ mắc bệnh tiểu đường đang có kế hoạch mang thai cần kiểm soát mức huyết sắc tố A1c (HbA1c) ở các mức dưới 6,5% và dưới 7,0%, để ngăn ngừa tăng đường huyết.

Khi đã mang thai, thì mẹ cần phải tầm soát tiểu đường trong thai kỳ. Nếu mẹ có các yếu tố nguy cơ thì cần phải thử glucose huyết lúc đói ở lần khám thai đầu tiên. Nếu glucose huyết lúc đói bằng hoặc lớn hơn 126 mg/dL hoặc glucose huyết bất kỳ bằng hoặc lớn hơn 200mg/dL, mẹ cần làm lại glucose huyết vào ngày hôm sau, nếu glucose huyết bình thường sẽ tiếp tục phải thực hiện tầm soát vào tuần lễ thứ 24-28 của thai kỳ. Những mẹ không có yếu tố nguy cơ, thì cần tầm soát tiểu đường trong thai kỳ ở tuần lễ thứ 24-28.

Với những mẹ bầu đã mắc tiểu đường thai kỳ thì mẹ cần thay đổi và thực hiện lối sống khỏe mạnh như cần có kế hoạch dinh dưỡng rõ ràng nhằm hạn chế tiêu thụ carbohydrate nhưng vẫn cung cấp đầy đủ dinh dưỡng để duy trì tăng cân phù hợp, ăn các loại thực phẩm có lợi (trái cây, rau lá xanh, thịt gia cầm và cá, các loại hạt, chất xơ); cần phải tập thể dục thường xuyên nhưng cần theo dõi hoạt động của thai nhi và mức đường huyết trước và sau khi tập thể dục để đảm bảo an toàn khi tập thể dục và ngăn ngừa sự xuất hiện của hạ đường huyết (cần phải hỏi ý kiến với bác sĩ chuyên khoa sản về mức độ tập thể dục).

nhung-nguy-hiem-me-phai-biet-va-cach-xu-ly-khi-bi-tieu-duong-thai-ky-h3

Nếu đã bị tiểu đường thai kỳ, mẹ cần tuân theo chỉ dẫn của bác sĩ như phải đi tầm soát bệnh tiểu đường sau khi sinh khoảng 6-12 tuần và tiếp tục theo dõi sau đó ít nhất 3 năm một lần để kịp phát hiện tiểu đường hoặc tiền tiểu đường.

Ngoài ra mẹ cũng cần lưu ý rằng, cho con bú cũng có thể làm giảm nguy cơ mắc bệnh tiểu đường type 2 ở những mẹ đã mắc bệnh tiểu đường thai kỳ. Thời gian cho con bú càng dài, tỷ lệ mắc bệnh tiểu đường type 2 càng thấp, bên cạnh đó, nuôi con bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu sẽ giảm nguy cơ thừa cân ở trẻ em khi 2 tuổi.

Như vậy tiểu đường thai kỳ gây nhiều biến cố cho cả mẹ lẫn con, không chỉ trong quá trình mang thai, trong lúc sinh và ngay cả cuộc sống sau này. Vì vậy, việc phòng ngừa tiểu đường thai kỳ có ý nghĩa hết sức quan trọng.

Nếu mẹ đã mắc bệnh thì cần theo dõi và quản lý tốt tiểu đường thai kỳ, trong đó chế độ dinh dưỡng phù hợp và hoạt động thể chất là yếu tố quan trọng giúp kiểm soát bệnh. Các mẹ cũng cần phải nhớ tái khám định kỳ, vì nó đóng một vai trò quan trọng trong việc ngăn ngừa các bệnh mạn tính trong tương lai, mẹ nhé!

Minh Khai (Cử nhân Y tế Công cộng – Đại học Y Dược Tp HCM)

  • 6.6k lượt xem0 bình luận
  • Khác
    • Chia sẻ
    • Sao chép liên kết
    • Báo cáo
Báo cáo vi phạm
Để giúp cho cộng đồng Bé Yêu tốt hơn, hãy mô tả sự cố mà bạn gặp phải?