Những tác nhân không ngờ gây dị ứng trầm trọng cho bé

Dị ứng là phản ứng hệ thống miễn dịch bất thường đối với những thứ tưởng chừng như vô hại với hầu hết mọi người. Thế nhưng có những hậu quả khôn lường mà mẹ không ngờ nổi!

Khi bé yêu bị dị ứng với một tác nhân nào đó, hệ thống miễn dịch sẽ cho rằng chất này đang muốn gây hại cho cơ thể.

Các chất gây ra phản ứng dị ứng, dù thực sự độc hại hay không, có thể là một số thực phẩm, hạt bụi, phấn hoa hoặc thuốc,… đều được gọi chung là các chất gây dị ứng.

Dị ứng là một nguyên nhân chính gây bệnh không chỉ ở Việt Nam mà còn ở khắp nơi trên thế giới, kể cả nước phát triển như Mỹ. Có tới khoảng 50 triệu người Mỹ, bao gồm hàng triệu trẻ em, bị dị ứng và gây ra nhiều thiệt hại nghiêm trọng đối với nền y tế nước này.

Nhung tac nhan khong ngo gay di ung tram trong cho be - Hinh 1

Cơ chế dẫn tới triệu chứng dị ứng

Mẹ biết không, dị ứng xảy ra khi hệ thống miễn dịch của bé phản ứng quá mức với các chất gây dị ứng, xem nó như một kẻ xâm lược đáng ghét muốn xâm nhập vào cơ thể và cố gắng loại bỏ nó. Điều này gây ra các triệu chứng có thể khiến bé từ khó chịu đến cực kỳ nghiêm trọng, hoặc thậm chí đe dọa tính mạng của bé.

Trong một nỗ lực để bảo vệ cơ thể, hệ thống miễn dịch tạo ra các kháng thể được gọi là immunoglobulin E (IgE). Những kháng thể này sau đó khiến một số tế bào nhất định giải phóng các hóa chất (bao gồm histamine) vào máu để bảo vệ chống lại "kẻ xâm lược" gây dị ứng.

Sự giải phóng các chất sinh hóa trong cơ thể bé gây ra phản ứng dị ứng. Phản ứng có thể ảnh hưởng đến mắt, mũi, họng, phổi, da và đường tiêu hóa. Nếu sau này bé vẫn tiếp xúc với cùng chất gây dị ứng đó sẽ kích hoạt phản ứng này thêm nữa. 

Một số trường hợp dị ứng xảy ra theo mùa và chỉ xuất hiện vào những thời điểm nhất định trong năm (như khi lượng phấn hoa có mật độ cao); những trường hợp khác có thể xảy ra bất cứ lúc nào khi bé tiếp xúc với chất gây dị ứng. Chẳng hạn, như khi bé bị dị ứng với một loại thực phẩm. Sau này nếu bé ăn phải món ăn này, vẫn sẽ bị dị ứng như lần đầu.

Nhung tac nhan khong ngo gay di ung tram trong cho be - Hinh 2

Những người dễ bị dị ứng

Thường dị ứng là do di truyền, có nghĩa là tình trạng dị ứng có thể được truyền qua gen từ cha mẹ sang con cái. Nhưng nếu mẹ, hoặc bố, hay một trong những anh chị em bị dị ứng không có nghĩa là tất cả những bé khác trong một gia đình chắc chắn sẽ bị dị ứng.

Một số trẻ bị dị ứng ngay cả khi không có bất kỳ ai trong gia đình bị dị ứng, và khi bé bị dị ứng với một tác nhân nào đó, rất có khả năng bé cũng bị dị ứng với một tác nhân nào khác.

Những tác nhân sau có thể gây ra dị ứng:

Dị ứng thông thường

Nhung tac nhan khong ngo gay di ung tram trong cho be - Hinh 3

Một số tác nhân phổ biến nhất trong không khí mà bé có thể bị dị ứng bao gồm:

Những loài côn trùng siêu nhỏ sống xung quanh chúng ta và ăn hàng triệu tế bào da chết rơi ra khỏi cơ thể chúng ta mỗi ngày. Chúng là thành phần dị ứng chính của những hạt bụi li ti trong nhà buổi sáng sớm. Côn trùng có mặt quanh năm ở hầu hết các vùng ở nước ta và sống trong giường, ghế bọc và thảm.

Phấn hoa là một nguyên nhân chính gây dị ứng. Dị ứng phấn hoa thường xảy ra theo mùa. Lượng phấn hoa thường cao hơn vào buổi sáng, vào những ngày ấm áp, khô, gió và thấp nhất khi trời lạnh và ẩm ướt.

Nấm mốc là loại nấm phát triển mạnh cả trong nhà và ngoài trời trong môi trường ấm áp, ẩm ướt. Ngoài trời, nấm mốc có thể được tìm thấy trong các khu vực thoát nước kém, chẳng hạn như trong bụi lá khô hoặc phân ủ. Trong nhà, nấm mốc phát triển mạnh ở những nơi tối, thông gió kém như phòng tắm và nhà kho ẩm ướt. Nấm mốc có xu hướng theo mùa, nhưng một số có thể phát triển quanh năm, đặc biệt là trong nhà.

Thú cưng trong nhà cũng có thể khiến bé yêu bị dị ứng, nguyên nhân là do vẩy thoát ra từ da chó mèo (mảnh da nhỏ bong ra) và nước bọt. Khi những con chó, con mèo liếm mình, nước bọt dính trên lông của chúng. Khi nước bọt khô, các hạt protein sẽ thoát vào không khí và di chuyển vào các quần áo, chăn mền trong nhà. Nước tiểu của những con chó mèo nuôi trong nhà cũng có thể gây dị ứng theo cách tương tự khi dính vào lông hoặc da và bay vào không khí.

Nhung tac nhan khong ngo gay di ung tram trong cho be - Hinh 4

Dị ứng do thực phẩm thông thường

Trên thế giới có rất nhiều bé bị dị ứng thực phẩm, trong đó có Việt Nam. Có tám loại thực phẩm chiếm phần lớn những trường hợp gây dị ứng: sữa bò, trứng, cá, động vật có vỏ, đậu phộng các các loại hạt, đậu nành và lúa mì.

Trứng. Dị ứng trứng có thể là một thách thức thật sự cho các mẹ. Trứng được sử dụng trong nhiều loại thực phẩm dành cho bé yêu. Khi bé lớn lên, thường bé sẽ tự hết dị ứng với trứng.

Cá và động vật có vỏ. Những loại dị ứng này khá phổ biến ở người lớn hơn so với trẻ em. Cá và động vật có vỏ là các phân họ khác nhau, do đó, dị ứng với cá không nhất thiết có nghĩa là bé sẽ dị ứng với động vật có vỏ và ngược lại.

Đậu phộng và các loại hạt. Dị ứng đậu phộng và các loại hạt đang ngày càng gia tăng ở trẻ em, chẳng hạn như hạnh nhân, quả óc chó, quả hồ đào, và hạt điều. Hầu hết dị ứng này thường nặng và mẹ cần hết sức thận trọng với bé nếu có các loại dị ứng này.

Đậu nành. Dị ứng đậu nành khá phổ biến ở trẻ nhỏ hơn trẻ lớn. Nhiều trẻ sơ sinh bị dị ứng với sữa bò cũng bị dị ứng với protein trong đậu nành. Đậu nành cũng là một thành phần khá phổ biến trong các loại thực phẩm chế biến sẵn dành cho trẻ em.

Lúa mì. Lúa mì được tìm thấy trong nhiều loại thực phẩm. Dị ứng lúa mì thường bị nhầm lẫn với bệnh celiac, nhưng có một sự khác biệt khá rõ ràng. Bệnh celiac là tình trạng nhạy cảm với gluten ở bé (được tìm thấy trong lúa mì, lúa mạch đen). Nhưng dị ứng lúa mì có thể gây ra các triệu chứng đáng sợ hơn, giống như các tình trạng dị ứng thực phẩm khác, dị ứng với lúa mì đôi khi cũng có thể gây ra các biểu hiện đe dọa tính mạng của bé. Mẹ nhớ lưu ý nhé!

Các chất gây dị ứng thông thường khác  

Dị ứng côn trùng. Đối với hầu hết trẻ em, bị côn trùng đốt sẽ gây ra sưng, đỏ và ngứa ở vị trí vết cắn. Nhưng đối với những bé bị dị ứng nọc độc côn trùng, một vết chích côn trùng có thể gây ra các triệu chứng nghiêm trọng, thậm chí tử vong.

Thuốc. Thuốc kháng sinh là loại thuốc phổ biến nhất gây ra phản ứng dị ứng ở bé. Nhiều loại khác, bao gồm cả các loại thuốc không kê đơn (những loại mẹ có thể mua mà không cần toa bác sĩ), cũng có thể gây ra phản ứng dị ứng. Khi bé có dị ứng với bất kỳ loại thuốc nào, hãy ghi chú thật kĩ và báo bác sĩ mỗi khi mẹ đưa bé yêu đi khám nhé!

Hóa chất. Một số mỹ phẩm hoặc chất tẩy rửa có thể khiến bé bị dị ứng. Thông thường, điều này là do bé có phản ứng với các hóa chất trong các sản phẩm này. Thuốc nhuộm, chất tẩy rửa gia dụng và thuốc trừ sâu được sử dụng trên bãi cỏ hoặc cây cũng có thể gây ra phản ứng dị ứng nếu bé nhạy cảm với chúng.

Một số trẻ cũng có thể rơi vào tình trạng gọi là phản ứng như nhau đối với các chất có thành phần tương tự.

Mẹ hãy nhớ trong quá trình chăm sóc trẻ, mọi tình trạng dị ứng ở trẻ đều cần có sự quan tâm và lưu ý đặc biệt. Nếu trẻ có dị ứng với thuốc, hãy luôn nhắc nhở bác sĩ. Điều quan trọng nhất là luôn phải chú ý đến các thành phần của thực phẩm cho bé yêu liệu có thành phần nào gây dị ứng không mẹ nhé!

Thanh Tùng (Bác sĩ đa khoa – Đại học Y Dược TP.HCM)

  • 3.1k lượt xem0 bình luận
  • Khác
    • Chia sẻ
    • Sao chép liên kết
    • Báo cáo
Báo cáo vi phạm
Để giúp cho cộng đồng Bé Yêu tốt hơn, hãy mô tả sự cố mà bạn gặp phải?