Sự hình thành nhân cách của trẻ ở tuổi lên 3

Ở bé 1-3 tuổi, cha mẹ có thể áp đặt cho bé một chế độ sinh hoạt (ăn, ngủ, chơi…) và bé hoàn toàn phục tùng người lớn. Nhưng ở gần tuổi lên 3, người lớn không hoàn toàn điều khiển được hành vi của bé nữa. Đó là do ở trẻ đã xuất hiện thế giới bên trong, những hành vi tâm lý phức tạp hơn. Ví dụ, bé chỉ nghe lời khi mà bé thích, cái gì không thích là bé không chấp nhận (tỏ ra bướng bỉnh).

1. Bé bắt đầu quá trình tự ý thức

Dấu hiệu đầu tiên của quá trình hình thành nhân cách là xuất hiện tự ý thức (lúc trẻ lên 3 tuổi). Thời điểm quan trọng nhất trong sự phát triển tự ý thức là khi bé tự nhận ra mình, tách mình ra khỏi sự phụ thuộc vào người khác. Cũng chính vì vậy mà nhiều cha mẹ chưa thích nghi kịp với sự thay đổi của bé, cho rằng bé hư, bướng bỉnh, và còn gọi độ tuổi này là "khủng hoảng tuổi lên 3". Thật ra, hãy cùng tìm hiểu xem trong cơ thể bé, trong nhận thức của bé đang có những thay đổi thế nào. Hiểu được thì cha mẹ sẽ biết cách làm cho cuộc sống hài hòa hơn, hỗ trợ bé phát triển tốt hơn.

- Khoảng 1 tuổi, bé chưa xác định được bản thân mình, chưa tách rời ý muốn của mình với thế giới bên ngoài. Bé nói với người khác như nói với mình, bé có thái độ với mình từ sự bắt chước thái độ của người khác đối với bé (sự đồng nhất mình với người khác). Ví dụ như trong cách xưng hô, bé thường xưng tên của mình như người khác đã gọi mình.

- Khoảng 3 tuổi, bé bắt đầu nhận biết mình là ngôi thứ nhất và biết xưng con, xưng em với những người xung quanh. Bé nhận ra tên gọi gắn liền với bản thân mình. Bé cũng đã biết chú ý đến hình dáng của mình, các bộ phận, mắt, mũi, tay, chân và cả giới tính của mình.

- Lúc này, bé cũng đã biết tự nhận xét và đánh giá mình. Ban đầu dựa dựa vào lời nhận xét của người lớn với mình, rồi sẽ làm đi làm lại hành động để được khen hoặc không làm hành động nào mà cha mẹ đã tỏ ra không vừa lòng. Mong muốn được người lớn khen là nhu cầu lớn của bé ở tuổi này, bé cố gắng để được khen nhiều. Sự chê trách, hoặc sự xa cách, thờ ơ của người lớn làm bé buồn nản.

- Lúc này, bé còn biểu hiện muốn hiểu về bản thân trong quá khứ và những mong muốn về mình trong tương lai. Các bé thường nói “lúc con còn nhỏ con hay đái dầm, khi nào con lớn con hết đái dầm".

2. Nhu cầu độc lập và khủng hoảng tuổi lên 3

Lúc này, bé bắt đầu so sánh mình với người lớn, muốn giống như người lớn và làm việc như người lớn, muốn được độc lập. Bé nảy sinh nhu cầu được độc lập để khẳng định mình. Nhu cầu tự khẳng định là một động lực mạnh mẽ, thúc đẩy bé bước sang giai đoạn phát triển mới. Ví dụ, các bé sẽ đòi tự mặc quần áo, tự xúc cơm, tự mở cửa…

Nhu cầu tự khẳng định phát triển mạnh ở tuổi lên 3 và đôi khi lấn át các nhu cầu khác ở bé. Nhưng do nhu cầu tự khẳng định quá lớn, có thể xuất hiện tính bướng bỉnh do bé muốn tự làm theo ý mình, tự làm tất cả và không làm những điều người lớn sai bảo.

Bé còn muốn có thẩm quyền đối với mọi vật xung quanh, cái gì cũng giành cho mình, mẹ của mình, bài hát của mình. Nếu không được giải thích, giáo dục đúng đắn bé sẽ trở nên ích kỉ.

3. Cha mẹ cần làm gì ở khủng hoảng tuổi lên 3 của bé?

Cha mẹ tuyệt đối không nên đánh mắng cho bé "bỏ cái tính ương bướng" đi, bởi ương bướng đang là cách mà bé khẳng định mình. Đừng đàn áp nhu cầu phát triển của bé. Thay vào đó, cha mẹ hãy tham khảo những gợi ý sau.

Cha mẹ cần tôn trọng tính độc lập của bé, hướng dẫn bé một số việc tự phục vụ hoặc giúp đỡ người lớn để tính độc lập vẫn phát triển mà bé vẫn nghe lời.

Nếu người lớn nhận thấy khả năng tự lập của bé một cách kịp thời, thỏa mãn nhu cầu muốn độc lập của bé, tạo ra các hình thức hoạt động mới, những quan hệ mới với người lớn thì sự "khủng hoảng" sẽ qua một cách nhẹ nhàng.

Ngược lại, nếu người lớn coi thường nguyện vọng độc lập của trẻ, không thay đối cách giáo dục cho phù hợp thì sự khủng hoảng sẽ kéo dài và để lại hậu quả nặng nề, ảnh hưởng đến sự phát triển nhân cách của bé.

Cuộc "khủng hoảng tuổi lên 3" là hiện tượng tạm thời mang tính chất chuyển tiếp lên giai đoạn phát triển cao hơn. Đây là một bước ngoặt của sự phát triển nhân cách, tạo tiền đề cho sự hình thành nhân cách của bé ở giai đoạn tiếp theo. Hoạt động vui chơi sẽ thỏa mãn nguyện vọng độc lập và nhu cầu tự khẳng định của bé.

  • 43.2k lượt xem0 bình luận
  • Khác
    • Chia sẻ
    • Sao chép liên kết
    • Báo cáo
Báo cáo vi phạm
Để giúp cho cộng đồng Bé Yêu tốt hơn, hãy mô tả sự cố mà bạn gặp phải?