Tìm hiểu về gien và sự di truyền

Gien từ cha mẹ truyền lại cho con có ảnh hưởng nhất định đến đặc điểm về tính cách và ngoại hình của con bạn. Trong một số trường hợp, một gien bất thường nào đó có thể di truyền, dẫn đến tình trạng rối loạn gien di truyền ở thế hệ sau.

Gien là gì?

Tim hieu ve gien va su di truyen hinh 1

Gien tập trung trong những cấu trúc hình roi, gọi là nhiễm sắc thể, xuất hiện trong nhân của mỗi tế bào cơ thể. Mỗi gien có một vai trò cụ thể trong nhiễm sắc thể. Do gien cung cấp các chỉ dẫn để tạo ra protein, mà protein lại quy định cấu trúc và chức năng của mỗi tế bào trên cơ thể, cho nên, gien di truyền mang mọi đặc điểm mà bạn được thừa hưởng từ cha mẹ.

Toàn bộ những chỉ dẫn của gien, hay còn được biết đến là hệ gien người, nằm trong 23 cặp nhiễm sắc thể và bao gồm khoảng 20.000 - 25000 gen.

Cơ chế di truyền

Khi thụ thai, bào thai nhận 23 nhiễm sắc thể từ trứng của mẹ và 23 nhiễm sắc thể từ tinh trùng của bố, chúng bắt cặp với nhau tạo nên tổng cộng 46 nhiễm sắc thể. Các cặp nhiễm sắc thể từ 1 đến 22 giống nhau hoặc gần giống, trong khi cặp NST thứ 23 chứa NST giới tính, X hoặc Y. Mỗi trứng và tinh trùng có những cách tổng hợp gien khác nhau. Nguyên nhân do khi tế bào trứng và tinh trùng hình thành, nhiễm sắc thể kết hợp với nhau và trao đổi gien ngẫu nhiên trước khi phân chia tế bào. Do đó, trừ trường hợp sinh đôi cùng trứng, mỗi người đều có những đặc điểm đặc trưng của bản thân.

Quyết định giới tính

Tim hieu ve gien va su di truyen hinh 2

Trong 23 cặp NST, có một cặp NST quyết định giới tính. Nếu cặp NST chứa 2 NST X thì bạn sẽ mang thai bé gái, trong trường hợp một NST X và một NST Y kết hợp, bạn sẽ sinh bé trai.

Trứng luôn mang một NST X, trong khi tinh trùng có thể mang một trong hai NST X hoặc Y. Dù con bạn là trai hay gái thì giới tính của bé vẫn luôn được quyết định bởi người cha. Nếu tinh trùng thụ tinh mang NST X, bào thai sẽ mang giới tính nữ và ngược lại. Đối với nam giới, NST X và Y luôn hoạt động. Tuy nhiên, với phụ nữ, 1 trong 2 NST X đã vô hiệu từ sớm trong quá trình phát triển của bào thai nhằm tránh tình trạng những chỉ dẫn nhân đôi; đó có thể là NST X từ bố hoặc mẹ của bé.

Đa dạng gien

Mỗi gien trong tế bào tồn tại ở hai “phiên bản”, mỗi “phiên bản” thừa hưởng từ bố hoặc mẹ. Thông thường các gien đều giống nhau. Tuy nhiên, một số cặp gien có thể hơi khác nhau, gọi là alen. Trên thực tế, một gien có thể có từ hai đến vài trăm alen, tuy nhiên, mỗi người chỉ được có hai alen trong cơ thể. Chính sự đa dạng allen này tạo nên những nét khác biệt giữa các các cá nhân, như màu mắt hay hình dáng của tai. Một alen có thể có tính trạng trội hơn so với allen còn lại.

Nguyên nhân rối loạn gen

Tim hieu ve gien va su di truyen hinh 3

Trừ trường hợp gien bị lỗi thì gien luôn trong tình trạng khỏe mạnh. Rối loạn gien xuất hiện khi một gien bất thường được truyền lại cho thế hệ sau hoặc gien bị thay đổi hay đột biến. Rối loạn gien có thể ảnh hưởng đến quá trình di truyền gien lặn hay gien trội của thế hệ sau. Ngoài ra, chúng có thể được truyền lại thông qua NST X. Những rối loạn di truyền liên quan đến giới tính thường là gien lặn, tức là người phụ nữ có thể mang gien lỗi mà không hề bị ảnh hưởng, do có một NST X khỏe mạnh khác bù lại. Nếu nhận NST X bị lỗi, bé trai sẽ bị ảnh hưởng, trong khi bé gái vẫn mang NST đó khỏe mạnh như mẹ. Mặt khác, người bố bị ảnh hưởng chỉ có thể truyền gien lỗi cho con gái của mình.

Gien được di truyền như thế nào?

Xuyên suốt từng thế hệ, các gien được xáo trộn liên tục. Một nửa gien của bé đến từ bố và nửa còn lại đến từ mẹ. Phụ huynh của bé cũng thừa hưởng lượng gien tương tự từ ông bà. Vì thế, ¼ gien của mỗi người đến từ ông bà mình. Vậy điều này diễn ra như thế nào? Mỗi trứng và tinh trùng chỉ có 23 NST thay vì chứa đủ 46 NST. Khi chúng gặp nhau và tiến hành thụ tinh, các NST gắn kết lại đầy đủ, từ đó hình thành nên bản đồ di truyền cho cá nhân mới. Một trong 23 cặp NST là NST quy định giới tính, vì thế giới tính cũng được quyết định trong quá trình thụ thai. Mỗi trứng chứa 1 NST X và mỗi tinh trùng chứa 1 NST X hoặc Y. Bé gái được sinh ra nếu 2 NST X kết hợp với nhau, còn một NST X kết hợp cùng NST Y, em bé của bạn sẽ là con trai.

  • 6.9k lượt xem0 bình luận
  • Khác
    • Chia sẻ
    • Sao chép liên kết
    • Báo cáo
Báo cáo vi phạm
Để giúp cho cộng đồng Bé Yêu tốt hơn, hãy mô tả sự cố mà bạn gặp phải?