5 điều cần biết về Tinh hoàn ẩn

1. Tinh hoàn ẩn là gì?

Tinh hoàn hay dịch hoàn là một cơ quan sản xuất ra tinh trùng, đồng thời là tuyến nội tiết (tiết ra tiết tố nam testosteron) làm cho cơ thể phát triển nam tính. Cả hai tinh hoàn thường nằm trong bìu, cạnh gốc dương vật.

Trong giai đoạn đầu của thai nhi có giới tính nam, tinh hoàn nằm trong ổ bụng. Sau đó, tinh hoàn di chuyển dần xuống bìu và nằm ở đó cho tới lúc trẻ được sinh ra.

Tinh hoàn ẩn (cryptorchidism) là tình trạng mà lúc sinh ra một hoặc cả hai tinh hoàn không di chuyển xuống bìu nhưng nằm ở bụng hoặc chỉ xuống bìu một phần.

Trong nhiều trường hợp, tinh hoàn sẽ tự động di chuyển xuống bìu trước khi trẻ được ba tháng tuổi. Nếu tinh hoàn không nằm trong bìu cho đến khi sáu tháng tuổi, rất khó để tinh hoàn tự động đi xuống và cần được điều trị.

Tỷ lệ tinh hoàn ẩn khoảng 3-4% trẻ trai khi sinh, tỷ lệ này cao hơn ở trẻ sinh thiếu cân, sinh non, sinh đôi. Bệnh lý này cần được phát hiện sớm ngay từ sau khi chào đời, được theo dõi sát và có chỉ định điều trị đúng thời gian cần thiết để tinh hoàn có chức năng sinh sản, nội tiết và tránh nguy cơ sau này.

2. Nguyên nhân của tình trạng tinh hoàn ẩn

Sự di chuyển từ bụng xuống bìu của tinh hoàn chịu sự tác động của rất nhiều cơ chế. Nếu những cơ chế này bị ảnh hưởng do có sự rối loạn nội tiết nào đó trong cơ thể thì sẽ làm tinh hoàn không xuống được tới bìu và gây tinh hoàn ẩn. Có một số nguyên nhân chính như sau:

Dị tật bẩm sinh lúc sinh hoặc bất thường về di truyền: ví dụ như hội chứng Klinefelter cũng có thể khiến tinh hoàn không xuống.

Những trẻ bị tật nứt đốt sống và hội chứng Down: những trẻ này cũng có nguy cơ rất cao gặp phải tình trạng trên.

Trẻ sinh thiếu tháng: tinh hoàn ẩn thường gặp ở những trẻ sinh thiếu tháng vì tinh hoàn sẽ không di chuyển xuống bìu cho tới tháng thứ tám của thai kì. Ở một số nước, tỉ lệ các bé trai tinh hoàn ẩn đang gia tăng mà không rõ nguyên nhân.

Rối loạn trục hạ đồi- tuyến yên- tuyến sinh dục: suy tuyến yên, làm thiếu gonadotropin gây tinh hoàn ẩn và chứng dương vật nhỏ lại.

Sai lệch tổng hợp testosterone: do thiếu men 17α-hydroxylase, 5α-reductase,… làm cho tinh hoàn không phát triển bình thường.

Hội chứng giảm khả năng cảm nhận của các thụ thể androgen: do giảm khả năng cảm nhận của các thụ thể androgen cho nên mặc dù là trẻ trai nhưng sự phát triển các chức năng sinh dục nam bị ảnh hưởng, trong đó có sự đi xuống của tinh hoàn.

Rối loạn nội tiết: mẹ mang thai nhi nam dùng diethylstilbestrol nhiều hay kháng androgen (Flutamide) thì thai nhi có nguy cơ bị tinh hoàn ẩn.

Có sự phát triển bất thường của dây chằng tinh hoàn- bìu: làm cho tinh hoàn nằm lơ lửng trên cao, không xuống được tới bìu.

Các yếu tố cơ học gây cản trở sự di chuyển của tinh hoàn như: cuống mạch của tinh hoàn ngắn, xơ hoá vùng ống bẹn…

Nhiều trẻ được sinh ra với tinh hoàn ẩn nhưng lại không xác định được nguyên nhân.

Có khoảng 5% trường hợp hoàn toàn không có tinh hoàn. Nguyên nhân được cho là do máu không được cung cấp đầy đủ khiến tinh hoàn bị “chết” trong thời kỳ mang thai.

Không có tinh hoàn cũng có thể liên quan đến những dị tật bẩm sinh ở hệ tiết niệu, ví dụ như sự bất thường ở hệ thống mạch máu nối với ống dẫn tinh.

3. Nguy cơ do bệnh lý tinh hoàn ẩn

Tinh hoàn ẩn có liên quan đến một số vấn đề về sức khỏe về sau, vì thế việc đưa tinh hoàn trở lại bìu như bình thường rất quan trọng.

Nguy cơ vô sinh

Bình thường ở bìu có nhiệt độ thấp hơn so với cơ thể, khi bị ẩn nằm ở vùng bụng thì chịu nhiệt độ cao của cơ thể làm tinh hoàn không phát triển và giảm số lượng tế bào mầm trong tinh trùng. Tinh hoàn ẩn thường có kích thước nhỏ hơn bình thường, nhu mô thường mềm nhão.

Nếu bệnh nhân chỉ bị ẩn tinh hoàn một bên thì vẫn có khả năng có con, nhưng vẫn có nhiều rủi ro do nguy cơ bị ung thư bên tinh hoàn ẩn và nhiều nguy cơ khác.

Trường hợp bệnh nhân bị ẩn tinh hoàn hai bên thì nguy cơ vô sinh rất cao, thường có kết quả xét nghiệm tinh dịch đồ không có tinh trùng. Thậm chí, có người còn không thể quan hệ tình dục được do thiếu hụt nội tiết tố trầm trọng.

Nhiệt độ ở bìu thấp hơn ở bụng, và các ống sinh tinh ở tinh hoàn hoạt động tốt hơn ở nhiệt độ thấp hơn. Tinh hoàn tiếp xúc môi trường có nhiệt độ cao hơn bìu có thể gây hại đến việc sinh tinh.

Đưa tinh hoàn xuống bìu trong khỏang từ 6 đến 12 tháng tuổi có thể nâng cao chất lượng tinh trùng và khả năng sinh sản sau này. Nam giới có tinh hoàn ẩn hai bên có chất lượng tinh trùng kém, ngay cả khi đã được điều trị bằng phẫu thuật.

Ung thư

Nguy cơ bị ung thư tinh hoàn tăng gấp 10 lần so với nam giới bình thường. Nguy cơ ung thư tinh hoàn vẫn còn ngay cả khi đưa tinh hoàn xuống bìu sớm. Tinh hoàn bên còn lại bình thường cũng có nguy cơ cao bị ung thư tương đương với bên tinh hoàn ẩn.

4. Điều trị tinh hoàn ẩn như thế nào?

Tinh hoàn ẩn có thể được điều trị bằng hai cách:

Phẫu thuật

Tiêm hormone (hóc-môn)

Phương pháp thường gặp nhất là phẫu thuật (orchidopexy). Phẫu thuật sẽ xác định tinh hoàn ở trong bụng hay ở cao hơn bìu rồi đưa nó trở lại vào bìu. Phẫu thuật điều trị bệnh tinh hoàn ẩn là một phẫu thuật bảo tồn, do vậy nên được tiến hành khi có các phẫu thuật viên nhiều kinh nghiệm.

5. Khi nào nên tiến hành phẫu thuật tinh hoàn ẩn ?

Bởi vì tinh hoàn không xuống lúc sinh ra có thể sẽ di chuyển xuống bìu trong khoảng 6 tháng đầu, tốt nhất nên đợi cho đến giai đoạn này để đưa ra quyết định có phẫu thuật hay không. Nếu lúc 6 tháng tuổi tinh hoàn vẫn không sờ thấy được hoặc nằm quá cao, khó có khả năng nó sẽ tự động xuống mà không cần điều trị.

  • 2.5k lượt xem0 bình luận
  • Khác
    • Chia sẻ
    • Sao chép liên kết
    • Báo cáo
Báo cáo vi phạm
Để giúp cho cộng đồng Bé Yêu tốt hơn, hãy mô tả sự cố mà bạn gặp phải?