Trẻ nghịch ngợm và hung hăng cha mẹ nên làm gì

Hỏi về giới hạn an toàn cho bé khi bé nghịch ngợm

HỎI: Giả sử bé thích mò vào tủ lạnh và những đồ dùng trong bếp (chắc vì nó mới lạ), bật tắt đồ điện, hoặc khi đi vào siêu thị nhà sách rất thích sờ mó vào đồ đạc. Mẹ không cấm mà chỉ ngăn chặn lại khi con có hành động gây ồn hoặc làm hư hỏng đồ đạc. Mẹ không biết giới hạn như thế nào là được cho bé? Mẹ không muốn nói không hay can thiệp quá nhiều vào sự tự do của bé. Bé hiện tại 15 tháng tuổi và bắt đầu muốn khám xung quanh nhiều hơn ở nhà.

tre nghich ngom va hung hang cha me nen lam gi hinh 2ĐÁP: Nguyên tắc quan trọng nhất là chỉ can thiệp để định hướng lại hành vi của con khi hành vi đó không an toàn. Các bạn nhỏ vẫn đang khám phá và xác định các giới hạn của hành vi. Giới hạn này sẽ dần được thiết lập qua quan sát phản ứng của người lớn với hành vi của bé. Để bảo đảm bé được tự do ở mức nhiều nhất theo cách an toàn và để tiện cho cả người lớn, không gian nhà cửa cần được an toàn: tất cả mọi đồ nguy hiểm hoặc cha mẹ không muốn con chơi nên được cất lên cao ngoài tầm với. Còn lại, người lớn cần xác định vẫn luôn phải quan sát bé và can thiệp ngay khi cần thiết. Trẻ chỉ cần đến tầm 2 tuổi là đã không cần quá nhiều sự giám sát, nhưng vẫn cần được chú ý. Mỗi một tình huống cần cha mẹ đánh giá và hành xử một cách linh hoạt cho phù hợp nhất.

tre nghic ngom va hung hang cha me nen lam gi hinh 3

Ví dụ như trường hợp tò mò về tủ lạnh. Đây là trường hợp tương đối khó để giải quyết vì nó không có một ranh giới rõ ràng là nên hay không nên. Đây không phải là việc mất an toàn (và rõ ràng là được phép, vì trẻ thấy rõ là người lớn cũng được mở cơ mà), nhưng cũng không phải là thói quen người lớn muốn khuyến khích.

Bạn có thể thử - như cách mình cũng áp dụng với con khi con 2 tuổi – là khi con mở tủ thì mình cho con xem một lát. Tủ lạnh nhà mình mở lâu sẽ kêu tít một tiếng dài. Mình nói trước với con là khi nào tủ lạnh kêu thì đóng tủ nhé. Và khi tủ kêu thì mình nói “Đóng thôi! Tủ kêu rồi! Con đóng nào!” Như vậy, bé đã có một lựa chọn là được xem tủ lạnh trong một khoảng thời gian và được tự đóng tủ. Cách này rất khác với cách mà nhiều ông bà hay cha mẹ hay cấm đoán áp dụng: “Đóng ngay lại. Không được xem” và sau đó họ đóng lại và mắng bé.

Trẻ nhỏ sẽ chỉ tò mò về thứ mà chúng chưa hiểu. Khi chúng có thời gian để xem, để hiểu, thì dần chúng sẽ không còn tò mò về tủ lạnh nữa, và sẽ thôi không mở tủ lạnh ra nữa. Một cách nữa là khi bạn cần lấy gì ở tủ lạnh, hãy gọi con ra và khuyến khích con lấy (có thể là bế con để giúp con với được chỗ cao) để giúp con thỏa mãn mong muốn được tìm hiểu. Càng cấm đoán, chúng sẽ càng tò mò, và lại bức bối vì mong muốn khám phá không được thỏa mãn.

Hỏi về dinh dưỡng cho bé

HỎI: Mình đang cho bé ăn chủ động và thấy bé chỉ tập trung ở 1 vài món bé đã quen, ít ăn đa dạng thực phẩm và không đủ 4 nhóm. Mình 1-2 ngày lại cho bé tiếp xúc với món mới bên cạnh những món quen thuộc để bé thử, nhưng hầu như bé không thử. Như vậy làm thế nào để đảm bảo cho bé ăn chủ động nhưng vẫn đủ dinh dưỡng?

tre nghich ngom va hung hang cha me nen lam gì hinh 4ĐÁP: Kén ăn là biểu hiện thường thấy ở trẻ nhỏ. Hơn thế nữa, nó cũng phụ thuộc vào cách thức ăn dặm và cả tính cách của bé. Có những bé ngại ngần thức ăn mới, và có những bé sẵn sàng thử. Cần tuyệt đối tôn trọng lựa chọn thức ăn của bé. Bạn đang làm rất tốt, đó là tiếp tục giới thiệu thêm các món mới cho con. Cho dù con không thử ngay nhưng việc giới thiệu vẫn rất cần thiết. Bạn cứ kiên trì và tin tưởng ở bé. Đừng cứng nhắc với các lý thuyết dinh dưỡng.

Giờ ăn nên là giờ vui vẻ, và sự vui vẻ, được chủ động ăn, được ăn với đúng tốc độ riêng của bé là thiết yếu với sức khỏe, vì nó sẽ đảm bảo thức ăn được tiêu hóa hiệu quả nhất. Ngoài ra, sức khỏe cũng còn là một môi trường yêu thương; hạnh phúc và tình yêu cũng là một yếu tố cực kỳ quan trọng tác động đến hệ miễn dịch. Vì vậy, lời khuyên duy nhất của mình là: hãy duy trì cung cấp thức ăn lành mạnh cho bé, xây dựng thói quen ăn tốt cho bé. Còn lại là việc của bé.

Hỏi về ảnh hưởng bên ngoài tác động tới bé

HỎI: Mình thấy xung quanh bé không phải ai cũng có nhận thức tốt về giáo dục chăm sóc trẻ em. khi bé ra đường mình thấy hầu như người lớn nào cũng sẵn sàng nhảy vào sai khiến, chỉ dạy bé, rồi nhận xét này nọ, hoặc cho ăn độc hại, cho tiếp xúc điện thoại. Có khi nó vô thưởng vô phạt, nhưng cũng có khi nó gây tác động xấu lên tâm lý và sức khoẻ của bé. Không phải lúc nào mẹ cũng ở bên con, và mẹ không thể thay đổi hết môi trường bên ngoài. Vậy thì làm thế nào để sống chung với môi trường như vậy?

ĐÁP: Chúng ta không thể kiểm soát được các ảnh hưởng từ bên ngoài tác động tới trẻ. Ít nhất với người trong gia đình, ta có thể làm rõ các giới hạn trong ứng xử với bé, chủ động giải thích và kiên quyết với bé khi có mặt họ. Nhiều mẹ vì nể ông bà, sợ ông bà khó chịu mà không làm rõ với ông bà về các nguyên tắc. Trước tiên là đừng nể kiểu như vậy. Con dâu có thể tôn trọng bố mẹ chồng, nhưng việc im lặng không làm rõ các nguyên tắc vì sợ sẽ bị đánh giá thì không liên quan gì đến tôn trọng hay không tôn trọng cả.

tre nghich ngom va hung hang cha me nen lam gi hinh 5

Với chồng, chuyện bất đồng trong giáo dục con thường là do mối quan hệ vợ chồng không vững chắc. Một người vợ tác động được tới chồng bao nhiêu có nhiều phần liên quan tới sự gần gũi, đồng cảm, hiểu nhau giữa hai vợ chồng. Hơn nữa, ta có chắc chắn là mọi thứ ta đều biết nhiều hơn chồng trong chuyện giáo dục con không? Nếu ta nói chuyện được với chồng, nghe chồng được 1 phần, thì chồng cũng sẽ nghe ta 1 hoặc 2 phần. Có thể có cái chồng không đúng, nhưng có những cái chồng có thể nhìn nhận được tốt hơn ta. Hãy cởi mở lắng nghe, trao đổi, sẵn sàng tiếp nhận ý kiến của chồng, thì chồng cũng sẽ lắng nghe ta.

Trên hết tất cả, trẻ ở với ai thì chịu ảnh hưởng của người đó nhất. Bởi vậy, hãy nhận trách nhiệm và ở bên cạnh con nhiều nhất. Con vẫn có quyền được ở bên cạnh ông bà và bố. Bởi vậy, trừ khi họ có những hành động thực sự gây hại cho con, thì không cần phải khó chịu và kiểm soát từng tí một. Con yêu ai thì con sẽ chịu ảnh hưởng của người ấy nhất. Các ảnh hưởng khác cũng có, nhưng không đáng kể bằng.

Hỏi về việc bé hay ném đồ, đánh người khác

tre nghich ngom va hung hang cha me nen lam gi hinh 6

HỎI: Bé em giờ cứ không ưng gì là vứt, hay đánh vào mặt người khác. Mẹ tỉ tê nọ kia mà vẫn làm.

ĐÁP: Trẻ nhỏ có khả năng kiềm chế hành vi thấp, chưa kiểm soát được cảm xúc, chưa hiểu giới hạn của hành vi. Trẻ vẫn đang học tất cả những thứ này qua quan sát người lớn và học từ cách người lớn phản ứng trong mỗi tình huống. Hơn thế, khả năng học của trẻ không chỉ phụ thuộc vào môi trường (tác động từ người lớn) mà còn phụ thuộc rất, rất nhiều vào phát triển bẩm sinh và tự nhiên của não ở mỗi giai đoạn. Phát triển tự nhiên này là cái người lớn không thể kiểm soát. Bởi vậy, người lớn phải có mong đợi thực tế và kiên trì. Khi nào não phát triển đủ, song song với nỗ lực giáo dục phù hợp của người lớn, thì các hành vi này sẽ biến mất. Phần lớn các hành vi này biến mất là do trẻ tự bước sang một giai đoạn nhận thức mới, chứ không phải là thành quả của người lớn đã dạy thành công.

Người lớn cần bảo đảm an toàn cho trẻ và cho trẻ một lựa chọn thay thế. Ví dụ: Nếu bé vứt đồ, hãy đưa bé những đồ mềm và an toàn có thể vứt được. Hãy nói: “Con có thể vứt cái này, không phải cái kia” thay vì “Không được vứt”. Khi trẻ đánh người khác, cha mẹ cần ngăn chặn ngay, đem ra một chỗ khác, và có thể cho con một lựa chọn khác như: “Con có thể đánh vào cái ghế sofa này, nhưng không được đánh người khác.” Đây đều là các hành vi tự nhiên của giai đoạn phát triển. Không có gì phải lo lắng. Cần kiên trì, can thiệp đúng lúc, khen ngợi khi bé có hành vi đúng, thay vì quát mắng, phủ nhận hay gây căng thẳng.

Nguồn: Việt Nam Mới
  • 812 lượt xem0 bình luận
  • Khác
    • Chia sẻ
    • Sao chép liên kết
    • Báo cáo
Báo cáo vi phạm
Để giúp cho cộng đồng Bé Yêu tốt hơn, hãy mô tả sự cố mà bạn gặp phải?