Trẻ sợ chia xa và trở nên bám mẹ đến mức nào thì bị coi là rối loạn – kỳ 1

Hầu như em bé nào cũng bám dính lấy mẹ và đây cũng được coi là một biểu hiện thông thường. Nhưng ở một mức độ khác, hiện tượng này bị coi là bệnh lý, với tên gọi rối loạn lo âu chia ly.

Hầu như em bé nào cũng có tính bám người thân và sẽ khóc lóc khi bị tách rời ba mẹ, khóc lóc ầm ĩ trong những lần đầu bị gửi đến trường. Những biểu hiện này rất thông thường ở trẻ khi phải bắt đầu tách rời ba mẹ để tự mình khám phá thế giới.

Tình trạng lo âu chia ly ở mức độ nào thì gọi là bình thường, và như thế nào thì trẻ sẽ được xếp vào tình trạng rối loạn lo âu chia ly bệnh lý?

tre-so-chia-xa-va-tro-nen-bam-me-den-muc-nao-thi-bi-coi-la-roi-loan-ky-1-h1

Nỗi lo lắng khi chia xa người thân của trẻ

Lo âu chia ly bắt đầu trước khi trẻ 1 tuổi và đánh dấu quan trọng về sự nhận thức của trẻ về sự tách biệt của ba mẹ hay người chăm sóc chính của trẻ. Đỉnh điểm của lo âu chia ly là trong khoảng từ 9 – 12 tháng và sẽ giảm dần khi trẻ hơn 2 tuổi, điều này giúp trẻ quen dần với sự vắng mặt của ba mẹ và tạo điều kiện giúp trẻ thoải mái khi xa ba mẹ ở trường mầm non. Ở giai đoạn này, trẻ sẽ có những biểu hiện như khóc lóc, giận dữ hay đeo bám theo ba mẹ liên tục, thậm chí có thể theo vào nhà vệ sinh.

Tuy nhiên, khoảng 15% trẻ không hề giảm lo âu khi bước vào tiểu học, thậm chí lỗi lo tăng cường độ hơn, trẻ rất khó khăn trong việc tách rời ba mẹ mặc dù đã được ba mẹ hỗ trợ hết sức, khó khăn trong việc đến trường hay kết giao bạn bè, lúc này có lẽ vấn đề không còn là lo âu chia ly mà đã phát triển thành rối loạn lo âu chia ly rồi.

tre-so-chia-xa-va-tro-nen-bam-me-den-muc-nao-thi-bi-coi-la-roi-loan-ky-1-h3

Cùng con chinh phục nỗi lo lắng vì chia xa này

Đối với phản ứng lo âu chia ly bình thường thì có những cách để có thể giúp trẻ vượt qua giai đoạn này dễ dàng hơn như sau:

  • Thực hành tách rời: Ban đầu, ba mẹ có thể để bé với một người chăm sóc khác trong thời gian ngắn và khoảng cách ngắn. Khi bé đã quen với việc chia ly, ba mẹ có thể dần dần rời đi lâu hơn và đi xa hơn.

  • Ba mẹ có thể tách rời bé vào khoảng thời gian sau khi bé ngủ trưa hoặc sau khi ăn: Một số nghiên cứu cho rằng các bé dễ bị lo âu chia ly hơn khi chúng mệt mỏi hoặc đói.

  • Nói với bé là ba mẹ sẽ rời đi và sẽ quay trở lại. Bé sẽ an tâm hơn nếu được biết trước chuyện gì sắp xảy ra.

  • Thực hiện theo các lời hứa với trẻ, quay trở lại đúng thời điểm mà ba mẹ đã hứa sẽ tạo được niềm tin và tạo cảm giác an tâm cho những những lần rời xa tiếp theo.

  • Khi bé rời khỏi nhà, hãy khuyến khích bé mang theo một đồ vật quen thuộc.

  • Có một người chăm sóc chính phù hợp. Nếu bạn thuê một người chăm sóc, hãy cố gắng duy trì họ trong công việc lâu dài để tránh sự không nhất quán trong cuộc sống của con bạn.

  • Giảm thiểu xem những thứ đáng sợ trên tivi. Con bạn sẽ ít sợ hãi hơn nếu các chương trình bạn xem không đáng sợ.

  • Cố gắng không nhượng bộ. Đây là điều rất quan trọng, nhiều bậc phụ huynh khi tập tách rời mà thấy con khóc lóc vật vã đã không thể thực hiện tiếp được việc luyện tập và đưa trẻ theo cùng, tuy nhiên bạn hãy cố gắng không nhượng bộ, hãy nói với trẻ rằng chúng sẽ ổn thôi.

tre-so-chia-xa-va-tro-nen-bam-me-den-muc-nao-thi-bi-coi-la-roi-loan-ky-1-h2

Đến mức độ nào thì bé rơi vào tình trạng rối loạn lo âu chia ly

Điểm khác biệt giữa lo âu chia ly và rối loạn lo âu chia ly chính là cường độ của nỗi lo, và nỗi lo lắng cực độ làm cho đứa trẻ không thể tham gia các hoạt động bình thường hằng ngày. Lúc này vấn đề không còn là một giai đoạn phát triển thông thường nữa mà đã tiến triển thành bệnh lý. Biểu hiện thường thấy như:

  • Đặc điểm cơ bản của rối loạn lo âu chia ly là nỗi sợ hãi hoặc lo lắng quá mức liên quan đến việc tách rời ba mẹ hay người chăm sóc. Nỗi sợ này tái đi tái lại khi vào tình huống phải chia ly.

  • Trẻ lo lắng về sự an toàn hay cái chết của người thân mà trẻ gắn bó,ví dụ như trẻ thường xuyên lo lắng ba mẹ bị bệnh hay sẽ chết và rời xa trẻ.

  • Trẻ cũng lo lắng về các sự kiện không mong muốn với bản thân, chẳng hạn như bị lạc, bị bắt cóc hoặc gặp tai nạn, sẽ khiến trẻ không bao giờ được đoàn tụ với người thân của trẻ.

  • Trẻ có thể có hành vi miễn cưỡng hoặc từ chối tự đi ra ngoài vì nỗi sợ chia ly, miễn cưỡng về việc ở một mình. Trẻ bị rối loạn lo âu chia ly có thể không thể ở trong phòng một mình và có hành vi "đeo bám" người thân.

  • Trẻ mắc chứng rối loạn này thường gặp khó khăn khi đi ngủ và đòi ai đó ở bên trẻ cho đến khi trẻ ngủ thiếp đi.

  • Trẻ em có thể miễn cưỡng hoặc từ chối tham dự các hoạt động ngoại khóa, ngủ ở nhà của bạn bè hoặc rất khó khăn trong việc đến trường vì không thể tách rời người thân.

  • Có thể có những cơn ác mộng lặp đi lặp lại trong đó nội dung thể hiện sự lo lắng về sự chia ly với người thân, ví dụ như hỏa hoạn và người thân mất hết chỉ còn lại một mình trẻ.

  • Xuất hiện các triệu chứng thực thể như đau đầu, đau bụng, buồn nôn, nôn ói là khá phổ biến ở trẻ em khi sắp phải vào tình huống phải tách rời người thân. Các triệu chứng tim mạch như đánh trống ngực, chóng mặt và cảm thấy như muốn ngất xỉu thì rất hiếm ở trẻ nhỏ nhưng có thể xảy ra ở thanh thiếu niên và người lớn.

Những triệu chứng trên diễn ra ít nhất 4 tuần và gây ảnh hưởng nặng nề đến bé và gia đình nhiều lắm! Thế nên các ba mẹ nên lưu ý để hiểu bé hơn, điều chỉnh kịp thời tâm trạng cho bé nhé! Và cũng với cách phân biệt về trạng thái lo âu khi chia ly thông thường mà em bé nào cũng có khác hoàn toàn với nỗi lo lắng ở tình trạng bệnh lý là trạng thái rối loạn lo âu chia ly ở trẻ em, ba mẹ sẽ biết lúc nào thì bình thường và lúc nào cần đưa bé đến gặp bác sĩ tâm lý.

Để hiểu rõ nguyên nhân sâu xa của rối loạn lo âu chia ly cũng như cách xử lý kịp thời tình trạng này, các ba mẹ hãy tìm xem ở kỳ sau nhé!

Lê Hoàng Ngọc Trâm (Bác sĩ nội trú chuyên khoa Tâm Thần kinh – Đại học Y Dược TPHCM)

  • 947 lượt xem0 bình luận
  • Khác
    • Chia sẻ
    • Sao chép liên kết
    • Báo cáo
Báo cáo vi phạm
Để giúp cho cộng đồng Bé Yêu tốt hơn, hãy mô tả sự cố mà bạn gặp phải?